تحليل نمادشناسانه نقش‌مايه‌هاي قالي باغي عصر زند

Analytical Semiotics on Motifs of the Garden Carpets of the Zand Era

قالي باغي از جمله هنرهاي مطرح در طول تاريخ هنر ايران بوده است. در عصر زند بستري از نقش‌مايه‌هاي گوناگون در اين قالي فراهم شد. اين نقوش به گونه‌اي تركيب‌بندي شده كه در ضمن حفظ الگوهاي سنتي دستآوردهاي نو هم به دست آيد. اين پژوهش با روش توصيفي‌ـ‌تحليلي و با مطالعه موردي بر روي نقوش يك نمونه قالي‌ باغي عصر زند انجام شده است. شيوه گردآوري اطلاعات كتابخانه‌اي و ميداني، همچنين ابزار گردآوري داده‌ها شامل منابع اسنادي، تهيه برگه شناسه (فيش). و مشاهده قالي‌هاي موجود در موزه‌ فرش ايران و موزه‌هاي خارج از كشور، همانند متروپوليتن، هنرهاي اسلامي برلين، ويكتوريا و آلبرت، بروكلين و ارميتاژ بوده كه از ميان قالي‌هاي منسوب به دوره زند تنها يك نمونه قالي براي مقاله حاضر گزينش شده است. تحليل نقوش‌ نشان مي‌دهد كه نقش‌مايه‌هاي نمادين، بر مفاهيم اسطوره‌اي دلالت ضمني داشته و با يكديگر ارتباط مفهومي دارند. نقش‌مايه‌هاي عصر«زند»‌ در قالي باغي از عناصر فرمي و مضموني الگوهاي گذشته الهام گرفته‌اند. اين عناصر، علاوه بر تكرار نقوش سنتي، در تركيب بندي نقوش خلاقيت داشته‌اند.

Garden carpet is one of the noteworthy designs in the history of Iranian art. In the "Zand" era (12th century AH / 18th century AD) a framework of various motifs was provided for this type of carpet. These motifs are composed in such a way that while maintaining traditional patterns, new outcomes are achieved. This research uses descriptive-analytical method to case study of an example of a Zand era garden carpet. The data were collected from library sources and field research by means of documentary sources, note taking and observation of the available carpets in the Carpet Museum of Iran and overseas museums such as the Metropolitan, Islamic Art in Berlin, Victoria and Albert, Brooklyn and Hermitage. The analysis of designs shows that the symbolic motifs imply the mythical concepts and conceptually relate to one another. Motifs of the of "Zand" era in the garden carpet are inspired by the formal and thematic elements of the past patterns. These elements, in addition to repeating the traditional motifs, were creative in composition of designs.