بررسي پاسخ‌هاي بيوشيميايي و فيزيولوژيك گياه دارويي سرخارگل (Echinacea purpurea (L) Moench) به تنش دماي پايين

Evaluation of biochemical and physiological responses of purple coneflower (Echinacea purpurea L.) medicinal plant to low temperature stress

با هدف بررسي پاسخ‌هاي بيوشيميايي و فيزيولوژيك گياه دارويي سرخارگل به تنش دماي پايين، پژوهشي به‌‌صورت طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري در سال 1392 اجرا شد. گياهچه‌هاي پنج ماهه سرخارگل به‌مدت شش ساعت در سه سطح دمايي 23 (شاهد)، 4 و 4- درجه سانتيگراد قرار داده شدند و سپس مقدار نشت يوني (EL) و مالون‌دي‌آلدهيد (MDA)، فعاليت آنزيم‌هاي سوپر‌اكسيد‌ديسموتاز (SOD)، پراكسيداز (POD)، كاتالاز (CAT)، آسكوربات پراكسيداز (APX) و پلي فنول اكسيداز (PPO)، اكسيداسيون پروتيين‌ برگ‌ها، ميزان فنل، فلاونوييد كل و ظرفيت آنتي‌اكسيداني (DPPH) و نيز، متغيرهاي فلورسانس كلروفيل از جمله Fmʹ، Fvʹ/Fmʹ، NPQ و qP اندازه‌گيري شدند. نتايج آزمايش افزايش معني‌دار مقدار EL و MDA را در برگ‌هاي سرخارگل به دنبال داشته است به‌طوري‌كه بيشترين مقدار EL (7/55 درصد) و MDA (3/12 نانومول بر گرم بافت تازه)، در دماي 4- درجه سانتيگراد به‌دست آمد. در اين مطالعه، بيشترين فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني SOD، CAT و APX در گياهچه‌هايي ثبت شد كه تحت تنش سرما (4 درجه سانتيگراد) قرار داشتند. فعاليت دو آنزيم POD و PPO با كاهش دما به 4- درجه سانتيگراد كاهش يافت. بيشترين مقدار پروتيين هم، در شرايط سرما محاسبه شد كه نسبت به تيمار شاهد 5/65 درصد افزايش داشت. تنش دماي پايين، مقدار فنل و فلاونوييد كل سرخارگل‌ها را كاهش داد. بيشترين ظرفيت آنتي‌اكسيداني (93/0 درصد) در تيمار شاهد به‌دست آمد. در اين آزمايش، اختلاف معني‌داري در بين متغيرهاي فلورسانس در شرايط تاريكي مشاهده نشد با اين‌حال، مقدار Fmʹ و Fvʹ/Fmʹ با افزايش تنش كاهش يافت و بيشترين مقدار NPQ و qP هم، در دماي 4- درجه سانتيگراد ثبت شد. به‌طور كلي، مي‌توان ابراز عقيده كرد كه گياه سرخارگل تحمل نسبي به تنش دماي پايين تا 4- درجه سانتيگراد دارد.