از شكست بازار تا شكست دولت مناقشه بازارگرايان و دولت گرايان در دوران مدرن

From Market Defeat to Government DefeatMarket-inclined and Government-inclined Controversy in Modern Age

از چشم انداز منازعه‌اي كه از حدود سه سده پيش درباره حدود مداخله دولتي و آزادي بازار در جريان بوده، دو رويكرد كلي قابل شناسايي است: بازارگرايان و دولت گرايان. اين تمايز بر اساس وزني است كه هر رويكرد به يكي از اين دو نهاد و قابليت‌هاي آن براي تحقق كارايي بهينه اقتصادي مي‌دهند. منازعه بر سر اين موضوع، بيش از هر چيز ماهيتي عميقاً ايديولوژيك داشته است و هر رويكرد كوشيده تا شواهد تاريخي را به نفع خود صورت بندي كند. ما در اين مقاله ضمن طرح روند تاريخي منازعه دو رويكرد و تنوعات دروني آنها، نشان خواهيم داد كه در سايه دستاوردها و ناكامي‌هاي هر دو رويكرد از يكسو و طرح الگوهاي نظري بديل و شكل گيري تجربه‌هاي موفق توسعه‌اي خارج از تجربه‌هاي متعارف مورد استناد دو طرف منازعه از سوي ديگر، از دهه نود به اين سو زمينه‌هاي طرح الگوي نويني از حدود مداخله دولتي فراهم آمد. رويكرد نهادگرايي با تمركز بر مقوله «كيفيت» مداخله به جاي «كميت» مداخله دولتي در پي فراتر رفتن از منازعه ايديولوژيك يادشده و نظريه پردازي درباره نحوه و كيفيت تعامل مثبت دولت با نهادهاي بازار است.

From controversial view that has been flowing with regard to governmental interference and market freedom since three last centuries, two approaches can be identified: market-inclined and gvernment-inclined. This distinction is based on the weight that each approach assigns to one of these two institutions and its capacities for achievement of optimal economical efficiency. Controversy on this issue has a deep idealogic nature more than anything else and each approach tries to form historical evidence in their favors. In this paper, in addition to proposing the historical process of two approaches’ controversy and their internal varieties, we prove that in the shadow of achievements and failures of two approaches on one hand and proposing the alternative theoretical patterns and formation of developmental successful experience outside of conventional experiences that documented by two controversy parties on other hand, the grounds of the new pattern proposition of governmental interfernce extent have been provided since 1990 decade until now. The institution-inclined approach focusing on the topic of “quality” of interference instead of “quantity” of governmental interference is looking beyond the mentioned ideologic controversy and theorizing aboat the method and quality of positive governmental interaction with market institutions.