بررسي ديدگاه مفسران مسلمان و قرآن‌پژوهان غربي راجع به معناي «فُرقان» در قرآن

Study of the Viewpoints of Muslim Interpreters and Western Qur’ān Researchers on the Meaning of “Furqān” in the Qur’ān

در متن قرآن كريم واژه‌هاي پيچيده‌اي وجود دارد كه هر كدام در بافت‌هاي مختلفي به‌كار رفته‌اند. يكي از آنها «فرقان» است. مفسرّان مسلمان متقدم و متاخر كوشيده‌اند با مسلّم گرفتن منشا عربي اين واژه، براي آن معاني گوناگوني مانند كتاب، تورات، انجيل و تمايز ميان حق و باطل در نظر بگيرند. اما دانشمندان غربي برخلاف مفسران مسلمان، با تكيه بر روش‌هاي ريشه‌شناختي تطبيقي زبان‌هاي سامي، ريشه عربي براي اين واژه قايل نيستند، بلكه آن را از «پورقانا»ي سرياني به‌معناي «نجات» دانسته‌اند. نويسنده با مقايسه ديدگاه‌هاي اين دو گروه، ريشه‌اي جديد براي «فرقان» پيشنهاد مي‌كند و بر اين باور است كه برخلاف نظر آنها، اين واژه تلفيقي از ريشه «پورقانا» به‌معناي «نجات» و «پوقدانا»ي سرياني به‌معناي «فرمان» است. در نقد و بررسي مدعاي نويسنده به اين نتيجه رسيده‌ايم كه مي‌توان بر اساس بافت برخي از آيات كه ناظر به كُتب وحياني است، ريشه اصيل عربي براي فرقان قايل شد و معناي نور براي آن در نظر گرفت و با توجه به بافت آيات ديگر كه ناظر به نجات قوم بني‌اسراييل و پيروزي مسلمانان بر مشركان است، مي‌توان ريشه‌اي آرامي/ سرياني براي آن در نظر گرفت.