مقايسه ديدگاه و دلايل شيخ مفيد و علامه طباطبايي پيرامون عصمت پيامبران

عصمت پيامبران صرف نظر از اختلافات اندكي كه در باره حد و گستره آن وجود دارد، اعتقاد مشترك اكثر قريب به اتفاق فرق كلامي مسلمان و بسياري از معتقدين به ديگر اديان الهي است و به همين جهت اهميت و جايگاه ويژه اي در ميان مباحث كلامي دارد. در ميان انديشمندان شيعه نيز متكلمين بزرگ اعم از متقدم نظير شيخ مفيد و يا متاخر نظير علامه طباطبايي به ابعاد گوناگون اين مبحث پرداخته اند. علامه طباطبايي با التزام به براهين عقلي ، عصمت از سهو و نسيان و خطا در دريافت و ابلاغ و تبليغ و تبيين وحي را از لوازم نبوت مي شمارد و عصمت از گناه را به پرهيز از ترك واجب و انجام حرام، يعني فعلي كه مخالف مقام بندگي و مولويت حضرت حق باشد، معنا مي كند. ايشان نفي خطا و اشتباه در ادراكات حسي و علوم اعتباري و تشخيص صلاح و فساد امور تكويني را خارج از حوزه عصمت پيامبران مي داند و لذا برهاني هم بر آن اقامه نمي كند. و اما شيخ مفيد با برتر دانستن عصمت پيامبر اكرم(ص) از سائر پيامبران، به عصمت آن حضرت از مطلق سهو و نسيان و كبيره و صغيره عمدي و سهوي، از اول تولد تا هنگام مرگ قائل است وبراي ساير پيامبران به جز رسول اكرم (ص ) صغيره غير عمد كه موجب سبكي فاعل نشود را تا قبل از رسالت ايشان جايز مي داند. اين مقاله قصد دارد باروش كتابخانه اي و براساس تحليل محتوا به تبيين و مقايسه ديدگاه و براهين اين دو انديشمند در باب عصمت پيامبران بپردازد و مهمترين دستاورد مقاله نشان دادن اتفاق نظر دو متكلم گرانقدر در عصمت مطلق جميع انبيا درحوزه مربوط به وحي و رسالت و در دوران نبوت ايشان و اختلاف نظر آنها در امور خارج از حوزه رسالت و دوران قبل از نبوت است.