بررسي و تحليل اسطوره هبوط در متون منثور عرفاني

A Study and analysis of fall Myths in the mystical Persian texts

متون فارسي عرفاني، به‌ويژه متون متقدم منثور قرن پنجم و ششم به دلايل و عوامل گوناگون، بستري فراهم كرده‌اند كه اسطوره گناه و هبوط آدم(ص) در كنار مولفه‌هايي چون اختيار و اراده انسان، آگاهي و معرفت، آزادي و جبر، بيش‌ترين بسامد را داشته باشد. در اين مقاله، نويسنده ضمن بررسي مفهوم گناه و هبوط در چهار حوزه «اصل واقعه هبوط»، «امكان هبوط»، «اهداف هبوط» و «نتايج هبوط»، مهم‌ترين اشتراكات و افتراقات انديشه عارفاني چون احمد غزالي، عين‌القضات همداني و روزبهان بقلي را ضمن تطبيق، بررسي و تحليل كرده است. حاصل سخن اينكه، در مجموعه متون منثور فارسي عرفاني به‌ويژه در دستگاه فكري عارفان ياد شده، مفهوم هبوط و گناه با توجه به اركان چهارگانه آن، با رنگ و بويي اسطوره‌اي و نمادين بازتاب يافته است.

Mystical Persian texts – especially the ones belong to fifth and sixth centuries – for different reasons prepared the field that the sin and fall myths of Adam have the most frequencies beside the elements such as human will, cognition freedom and force. The present article studies and analyzes the concept of Fall and Sin in four fields and surveys the most important similarities and dissimilarities of different Gnostics such as Ahmad Ghazzali, Einol Ghozat Hamedani and … .