از رياليسم علمي لاتور تا رياليسم انتقادي باسكار

From Scientific Realism of Latour to Bhaskar’s Critical Realism

رياليسم از مفاهيم مناقشه‌برانگيزي است كه همواره از دغدغه‌هاي صاحب‌نظران حوزه فلسفه علم و همين‌طور جامعه‌شناسان معرفت علمي است. هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي مفهوم رياليسم انتقادي باسكار و واقع‌گرايي لاتور از دو رويكرد متفاوت است. باسكار معتقد است كه بيش‌تر «آن‌چه كه هست» وجود دارد تا «آن‌چه كه شناخته مي‌شود»، بيش‌تر نيرو وجود دارد تا كاربرد و استعمال نيرو. در مقابل، لاتور با روي آوردن به برساخت‌گرايي، به ساخت واقعيت در فرايند فعاليت علمي تاكيد مي‌ورزد. در اين مقاله، ادعاي اصلي لاتور و باسكار به‌تفصيل بيان خواهد شد و ضمن بررسي تطبيقي افكار آن دو، وجوه اتفاق ‌نظر و اختلاف آن‌ها تشريح خواهد شد.