تحليل رفتارهاي خودمراقبتي و عوامل مرتبط با آن در بيماران ديابتي

Analysis of Self-care Behaviors and Its Related Factors among Diabetic Patients

زمینه و هدف: دیابت یكی از شایع‌ترین مشكلات سلامتی با پیامد‌های قابل‌توجه است. درمان و مدیریت دیابت نیز به‌طور عمده به وضعیت خودمراقبتی مربوط می‌باشد. این مطالعه با هدف تحلیل رفتارهای خودمراقبتی و عوامل مرتبط با آن در بیماران دیابتی انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه توصیفی، 131 فرد دیابتی مراجعه‌كننده به كلینیك دیابت شهر تویسركان در سال 1393 به‌ روش سرشماری بررسی شدند. جمع‌آوری اطلاعات رفتارهای خودمراقبتی با استفاده از مقیاس خودمراقبتی Toobert و Glasgow صورت گرفت. جهت بررسی اطلاعات زمینه‌ای بیماران دیابتی، از چك‌لیست‌های طراحی‌شده بر‌اساس فرم‌های موجود در پرونده‌های مراقبتی بیماران استفاده گردید. داده‌ها با استفاده از آزمون من‌ویتنی، كروسكال والیس و ضریب همبستگی اسپیرمن تجزیه و تحلیل شدند. سطح معنی‌داری، 5% در نظر گرفته شد. یافته‌ها: از مجموع 131 بیمار دیابتی مورد بررسی، 66 نفر مرد (4/50%) و 65 نفر (6/49%) زن بودند. میانگین سنی آنها 8/51 سال بود و 8 نفر دچار عوارض ناشی از این بیماری بودند. میانگین نمرات خودمراقبتی در بیماران 6/25 و نشان‌دهنده خودمراقبتی متوسط بود. رفتارهای خودمراقبتی با سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال، نوع درمان و نمایه توده بدنی، ارتباط معنی‌داری داشت. بین اجزای خودمراقبتی (شامل: رژیم غذایی، فعالیت جسمانی، تست قندخون و مراقبت از پا)، ارتباط معنی‌داری وجود داشت. نتیجه‏گیری: با توجه به وضعیت خودمراقبتی بیماران و اهمیت آموزش خودمراقبتی جهت افراد دیابتی می‌توان در برنامه‌های آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، توجه بیشتری به خودمراقبتی افراد دیابتی داشت.

Background and Objectives: Diabetes is one of the most common health problems with remarkable outcomes. Treatment and management of diabetes is mainly related to self-care status. This study aimed to analyzing self-care behaviors and its related factors in diabetic patients. Methods: In this descriptive study, 131 diabetic patients referred to the Tuyserkan Diabetes Clinic in 2014, were studied by census method. Self-care behaviors data were collected by self-care scale of Toobert and Glasgow. Background information of diabetic patients, were investigated using pre-designed checklists based on forms in patients` records. Data were analyzed using Mann-Whitney, Kruskal-Wallis, and Spearman’s correlation coefficient tests. The significance level was considered to be 5%. Results: Out of total 131 diabetic patients, 66 persons (50.4%) were male and 65 persons (49.6%) were female. Their mean age was 51.8 years. Eight patients had heart disease complications. The mean self-care scores of the patients was 25.6 and was indicative of average level of self-care. Self-care behaviors were significantly associated with education level, employment status, type of treatment, and body mass index. There was a significant relationship between self-care components (including diet, physical activity, blood glucose testing and foot care). Conclusion: Considering the self-care status of patients and the importance of self-care training for diabetics, more attention should be paid to self-care in diabetic patients in health education and health promotion programs.