جغرافياي تاريخي ولايت فرغانه

جغرافياي تاريخي پژوهش ميان رشته اي تاريخ و جغرافياست كه جهت تحقيقات ميداني و آمايش سرزميني از درجه اعتبار فراواني برخوردار است. در اين روش بررسي سير جغرافيايي در ميانه تحولات تاريخي، اهميت زائدالوصفي دارد و هدف از آميزش اين دو رشته، ايجاد الگو و روشي منطبق و سازگار با پژوهش هاي جديد است تا تحولات منطقه جغرافيايي خاص را در دوره تاريخي بررسي كند. لذا در اين نوع پژوهش تاريخ از معاصربودن برخوردار است و اهميت آن به خاطر چارچوب كاربردي آن، بسيار است. ولايت فرغانه پيش از گسست و پارگي خراسان بزرگ در دوره هاي تاريخي مختلف، يكي از مهم ترين ولايات اين اقليم به حساب مي آمد. به گفته برخي جغرافيانويسان قرن 4ق، اين ولايت يكي از كوره هاي بزرگ خراسان و جزو چهارم سرزمين فوق محسوب مي شد. يافته هاي پژوهش حاكي از اين است كه رشد شهرهاي ولايت هاي فرغانه در دوران اسلامي به نسبت نزديكي به حكومت مركزي، حاشيه جاده­هاي تجاري و پيشرفت كشاورزي وابسته بوده است. رشد كشاورزي در اين منطقه مرهون نظام آبياري پيشرفته اي معروف به «نظام فرغانه» بود. همچنين در حوزه تجارت صادرات پنبه و برده در دوره هاي تاريخي مختلف يكي از عوامل رشد و پيشرفت منطقه محسوب مي شده است. روي هم رفته اين جستار بر آن است تا با روش توصيفي- تحليلي، برآيند كلي از ساخت ها و ويژگي هاي جغرافياي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي منطقه به دست دهد.