گذار ساختارسني جمعيت دركشورهاي عضو سازمان همكاري هاي اقتصادي (اكو)

چكيده سازمان همكاري هاي اقتصادي (اكو) يكي از سازمانهاي همكاري هاي منطقه اي بوده و درحال حاضر شامل كشورهاي آذربايجان، قزاقستان، قرقيزستان، تاجيكستان، تركمنستان، ازبكستان، افغانستان، جمهوري اسلامي ايران، پاكستان و تركيه مي باشد. هدف اصلي مقاله، بررسي تغييرات گذار جمعيتي و به ويژه ساختار سني جمعيت و الگوي آن دركشورهاي عضو اكو در فاصله سالهاي 2025-1950 مي باشد. اين پژوهش، در چارچوب پاردايم جمعيت شناسي كاربردي، با استفاده از داده هاي مربوط به حجم جمعيت، ميزان رشد جمعيت وميزان باروري كل به سنجش تحولات و الگوي ساختار سني جمعيت پرداخته و از رويكرد تطبيقي سود جسته است. منبع اصلي اطلاعات مربوط به كشورهاي عضو سازمان همكاري هاي اقتصادي در اين بررسي، داده هاي بخش جمعيت سازمان ملل متحد در پنج سال اخير مي باشدكه قابليت مقايسه تجارب جمعيت شناختي كشورهاي مختلف طي نيم قرن گذشته را دارد. اين بررسي تطبيقي نشان داد در فاصله سالهاي 1975-1950، سطح باروري بالا، موجب افزايش سهم نسبي افراد زير 15 سال و كاهش در شاخص هاي مختلف سالخوردگي جمعيت گرديده است، اما تمام اين كشورها، نشانه هاي روشني ازكاهش باروري را طي سالهاي 2010 -1980 تجربه كرده اند. لذا با ظاهرشدن آثاركنترل مواليد دراين سه دهه، به تدريج از نسبت افرادكمتر از 15 سال كاسته و بر نسبت افراد ميانسال (64- 15 سال) افزوده شده است. استمرار اين وضع در آينده، مي‌تواند تركيب سني جمعيت را تغيير داده و به نحو محسوسي از نسبت افراد زير 15سال بكاهد و جمعيت را به سوي سالخوردگي سوق دهد. اين بررسي نشان دادكه شش كشور آذربايجان، قزاقستان، قرقيزستان، تاجيكستان، تركمنستان، ازبكستان از ساختارجمعيتي روسيه با باروري كنترل شده تبعيت نموده اندكه سرعت سالخوردگي جمعيت در آنها بالا بوده است. اين نتايج، كاربردهايي براي اتخاذ سياست هاي جمعيتي در منطقه اكو خواهد داشت. واژگان كليدي: تحولات جمعيت، گذار ساختار سني، اكو و سياست جمعيتي