چالش‌هاي توليد محصول هاي زراعي در ايران و راه هاي مقابله با آن ها

Crop Production Challenges and Ways to Overcome Them

از جمله چالش‌هاي مهم پيش‌رو در كشاورزي جمهوري اسلامي ايران عدم حفاظت از منابع طبيعي، تغيير اقليم و ناپايداري محيط زيست است. جامعه‌اي كه نتواند محيط زيست خود را حفظ كند يعني منابع موجود در سرزمين زيستگاه خود را بيش از اندازه مصرف نمايد و از فرسايش خاك، قطع بي‌رويه جنگل‌ها، تغيير اقليم و مانند آن جلوگيري ننمايد، بدون شك محكوم به نابودي است. در اين مورد مثال‌هاي تاريخي از اقوام پولينزي و اقوام قديم مايايي آورده شده است. بي‌اعتنايي به فرسايش خاك ها در طول تاريخ نيز عاملي در محو تمدن‌ها بوده است. توسعه بدون برنامه سطح زير كشت، قطع جنگل ها، استفاده بيش از حد از مراتع، مصرف بي‌رويه كودهاي شيميايي، سموم دفع آفات گياهي و سوخت‌هاي فسيلي (نفت، گاز، زغال‌سنگ)، سبب آلودگي محيط زيست و افزايش گازهاي گلخانه‌اي، گرم شدن زمين و در نتيجه تغيير الگوي بارندگي و پيدايش خشكي و سيلاب ها، بالا آمدن سطح آب درياها، بروز گرد و غبار گسترده، افزايش فرسايش خاك و كمبود آب در جهان و در كشور ما شده و خواهد شد. راه هاي مقابله با اين چالش بزرگ عبارتند از كنترل جمعيت و داشتن الگوي مصرف متعادل، كاهش مصرف سموم و كودهاي شيميايي، حفاظت بيشتر از جنگل ها و مراتع به عنوان مخازن ترسيب كربن، جلوگيري از فرسايش خاك و تقويت آبخوان‌ها، استفاده از روش‌هاي مناسب خاك‌ورزي مانند كشت بدون شخم، جايگزيني انرژي فسيلي با انرژي‌هاي تجديد‌شونده، برنامه‌ريزي براي ايجاد توازن منطقي بين توسعه و توان اكولوژيكي محيط زندگي، اصلاح ارقام زراعي و باغي مقاوم به گرما، خشكي، آفات و بيماري‌ها و اعمال نظام‌ها و روشهاي جديد مديريت كشاورزي. عوامل محيطي موثر در توليد و عملكرد محصول هاي زراعي شامل آب، زمين، خاك و مواد غذايي آن، انرژي، غذا، تنوع زيستي، بازيافت زباله‌ها، مديريت و تغيير اقليم است. علاوه ‌بر اين ها خشكي، دما، ميزان دي اكسيد كربن و اُزن جوّ و تنش‌هاي زيستي و غيرزيستي نيز بر توليدهاي زراعي تاثير گذارند، كه اثر اكثر آن ها در اين مقاله مورد بحث قرار گرفته است. نيازهاي غذايي كشور در مورد محصول هاي اساسي گندم، برنج، قند و شكر، روغن، جو، ذرت دانه‌اي و حبوبات براي حال حاضر، افق چشم‌انداز 1404 (2025) و 1429 (2050 ميلادي) با توجه به ميزان جمعيت در مقاطع ياد شده، برآورد شده و راه هاي تامين غذاي جمعيت كشور در آينده بررسي شده است. براي تامين غذاي مردم كشورمان افزايش سطح زير كشت چندان مورد نظر نيست و لازم است به راه‌هاي افزايش عملكرد روي آورد. در اين زمينه استفاده از روش هاي بهنژادي، ژنتيك و تهيه ارقام جديد و كاربرد روش‌هاي به‌زراعي و مديريت توليد مورد توجه قرار گرفته است. از جمله روش هاي به‌زراعي و مديريت استفاده بهينه از آب، روش هاي جديد خاك‌ورزي، مصرف به اندازه و به موقع كودهاي شيميايي، كاربرد ماشين‌هاي بذركار دقيق، مبارزه تلفيقي با آفات و استفاده از اطلاعات و فنون پيشرفته زراعي و فناوري‌هاي جديد است كه در اين مقاله به آن ها پرداخته شده است.

Crop production challenges in Iran are: preserving natural resources, climate change and environmental sustainability. A nation who could not be able to save his environment including soil erosion, forests, climate change and increasing consumption of natural resources, would not be survived. Such nations, like Polynesians and Mayan people are cited in this article. Ignoring soil erosion through agricultural activities has been the cause of plaguing ancient civilizations, too. Increasing cultivated area without specific plans, deforestation, overgrazing, overusing of fertilizers, insecticides, and fossil fuels cause environmental contaminations, increase greenhouse gases, increasing air temperature which altogether result in change in precipitation pattern, incidence of droughts, floods, dust storms, and water shortage in the area. Confrontation of these challenges are: population control, sustainable consumption pattern, reducing the use of insecticides and fertilizers, range and forests conservation as carbon sequestering sources, suitable cultivation methods like no-tillage, replacing fossil energy by renewable energy, making logical balance between development and ecological strength of environment, breeding agronomic and horticultural cultivars resistant to heat, drought, pests and diseases, and using new agricultural management policies. Environmental factors affecting crop yields are: water, land, soil, soil nutrition, energy, food, biodiversity, solid waste recycling, management and climate change. In addition, drought, temperature, atmosphere CO2 and ozon, biotic and abiotic stresses affect crop production, too. The food needs of Iran for strategic crops such as wheat, rice, sugar, fat, barley, corn, and pulses for now and for 2025 and 2050, with respect to population growth, have been estimated. To meet the food needs of growing population in Iran, increasing cultivated areas should not be considered . Instead, genetics and breeding approaches to develop new cultivars and also production and management techniques should be taken into account. Management approaches such as efficient water use, new cultivation techniques, efficient use of fertilizers, precision seed planters, integrated pest management (IPM) and new cropping information technology have been discussed in this article. Our planet earth is sustainable in terms of water and sunshine. Natural resources and environment are the main background for agricultural activities and their safeguarding is the main factor for agricultural production in any habitat.