مطالعه تطبيقي ماهيت حكم شرعي در دانش اصول

Comparative Study of Essence of Legal Verdict in Osul Sciences

تامل در حقيقت و چيستي مفاهيم اساسي حوزه استنباط و فقه و قانون، به‌ويژه مفهوم حكم شرعي و قانوني از جمله دغدغه‌هاي ديرين اهل نظر دراين زمينه بوده است. اما با وجود اهميت مبحث، كوشش موثري در اين زمينه صورت نگرفته است. براي پاسخ به اين مطالبه نظريه‌هاي سه‌گانه مطرح پيرامون حقيقت حكم، يعني نظريه‌هاي «خطاب»، «جعل» و «اعتباري بودن حكم شرعي» را بررسي مي‌كنيم و ضمن انتقاد از نظريه جعل به‌واسطه عدم لحاظ مراتب جعل‌ناشدني احكام در تعريف و تحليل حكم و نظريه خطاب به‌سبب عدم افاده معناي محصل از حقيقت حكم، عنصر اعتبار و تشريع را بنيان اساسي احكام و قوانين دانسته‌ايم كه در عين ناظر بودن به مصالح و مفاسد واقعي و نفس‌الامري، با توجه به مراتب تكويني

Thinking about reality and essence of basic concepts in the areas of inference, jurisprudence and law, especially the concept of legal and lawful verdict has always been one of the oldest concerns of clear-sighted scholars. In spite of the importance of this subject no effective effort has been done regarding it. In order to satisfy this demand, we have studied in this paper three theories propounded on the reality of verdict, i.e., the theories of "address", "convention" and "arbitrariness of legal verdict", and have considered the element of convention and legislation as fundamental basis for laws and verdicts, and have criticized the theory of "convention" because it does not consider unconventional levels of verdicts in description and analysis of verdict, and the theory of "address" because it does not convey the meaning obtained from reality of verdict. The verdicts have legislated considering observation of real good and bad purposes and on creative levels of will of legislator.