جايگاه آموزش و فضاهاي آموزشي در عصر شكوفايي خراسان بزرگ (دوره ساماني) با تاكيد بر شهر نيشابور

عصر سامانيان از جهت تحولات مهم علمي– فرهنگي در تاريخ ايران جايگاه ويژه اي دارد و به عصر شكوفايي خراسان بزرگ شهرت يافته است. سامانيان، اين خاندان ايراني تبار، مسلمان، فرهنگ دوست و علم پرور در قياس با ديگر دودمان هاي ايراني و حاكم خراسان، آزاد انديش و خرد ورز بودند. بزرگترين چهره هاي علمي و فرهنگي ايران و اسلام و نوابغ برتر ايران همچون ابن سينا، بيروني، زكرياي رازي و ... در دامان اين خاندان و يا بعدها در كانون هاي متاثر از آنها ظاهر شدند. شهر بزرگ نيشابور در دوره ساماني به عنوان معدن فضلا و منبع علما از اهميت والايي برخوردار بوده است. وجود دانشمندان و بزرگان و پيشوايان، آموزشگاه هاي بانظم، انتظام امور و شايستگي و رسم و آيين گزيده، هنر و مهارت، كانون هاي تبادل و اشاعه انديشه ها صفات و ويژگيهايي است كه شهر نيشابور به آنها متصف و به مهد علم و فرهنگ شناخته شده بود. اين پژوهش با هدف واكاوي جايگاه آموزش و ويژگي هاي فضاهاي آموزشي، مساجد، مكتب خانه ها، مدارس، خانه علما، دكان، خان و رباط در دوره ساماني در شهر نيشابور به روش اسنادي و مطالعه كتابخانه­اي انجام شده است. پژوهش حاضر، رويكردي جامع به نهادهاي آموزشي دارد كه تا كنون كمتر مدنظر قرار گرفته است. يافته هاي پژوهش بيان گر آن است كه تاسيس نهادهاي آموزشي سازمان يافته و پشتيباني زمامداران از دانشمندان موجب تقويت توليد علم و شكوفايي فكري ـفرهنگي خراسان بزرگ دوره ساماني در شهر نيشابور بوده است.