برآورد توابع واكنش اقليمي عملكرد گياهان زراعي ديم در پهنه زراعي-بوم شناختي شمال غرب ايران

شبيه­ سازي عملكرد گياهان زراعي و شناسايي عامل­ هاي تعيين كننده آن در مناطق مختلف كشور، ابزار مناسبي براي برنامه­ ريزي، مديريت و تصميم­ گيري­ هاي سياستي كارآمد به­ دست مي­دهد. هدف اين پژوهش برآورد توابع واكنش اقليمي عملكرد گياهان زراعي ديم در پهنه زراعي- بوم­شناختي (اكولوژيكي) شمال غرب كشور است. براي اين منظور دوره­ي زماني عملكرد چهار گياه زراعي ديم از جمله گندم، جو، حبوبات و يونجه ديم به صورت تابعي ضمني از متغيرهاي اقليمي (ماهانه) تصريح و با استفاده از روش­شناسي اقتصادسنجي داده­ هاي تركيبي (پانل) الگوسازي شده­اند. نتايج الگوها، ضمن تاييد وجود رابطه ­هاي غيرخطي بين بارش­ها و دما­هاي ماهانه با ميزان عملكرد گياهان زراعي، نشان داد كه بارش­هاي بهاره به­ويژه در ماه­هاي ارديبهشت و خرداد عامل­هاي اصلي تعيين كننده عملكرد گياهان زراعي ديم در منطقه هستند. واكنش عملكرد گندم و يونجه ديم در اين منطقه به تغيير در دماي ماههاي خرداد و تير بيش از ديگر ماهها بوده و در مقابل، براي گياه جو نسبت به دماي ماهانه فروردين و ارديبهشت بيشترين است. با توجه به شواهد موجود و پيش­ بيني­ هاي صورت گرفته از وضعيت تغيير اقليم در آينده (افزايش دما و كاهش بارش­ها به­ ويژه در فصل بهار) پيش­ بيني مي­شود، توليد گياهان ديم در اين منطقه در آينده با تنش خشكي بيشتري روبه­ رو شوند. تغيير تاريخ كاشت به گونه­اي كه از همزماني و هماهنگي دوره رشد و گلدهي اين گياهان با تنش ­هاي رطوبتي اين فصل تا حد ممكن پرهيز شود، مي­تواند به عنوان يك راهكار سازگاري مطرح باشد. اين امر نيازمند بررسي بيشتر به عنوان يك موضوع پژوهشي توسط كارشناسان علوم زراعي است.