علم پيشين الهي و فعل اختياري انسان

موضوع اين مقاله علم پيشين الهي و ارتباط آن با فعل اختياري انسان است. در اين راستا، ماهيت و روش پيش‌بيني در بشر مورد دقت و بررسي قرار گرفته، مشخص مي‌گردد كه علم به فعل اختياريِ آينده ديگران، با علوم عاديِ بشري، ذاتاً ممتنع است. همچنين، حقيقتِ وجدانيِ اختيار از يك طرف، و عموميت علمِ ازليِ الهي از طرف ديگر مورد تاكيد قرار مي‌گيرد و بيان مي‌گردد كه حتي برخي افراد بشر، پيشاپيش از برخي افعال اختياري آينده خبر داده‌اند. و صدق آن نيز آشكار شده است. نتيجه نهاييِ حاصل از اين مباحث، اين است كه آگاهيِ ازليِ خداوند متعال از افعال اختياري بندگان از يك طرف، و امتناع ذاتيِ پيش‌بينيِ افعال اختياري با علوم بشريِ مخلوقي از طرف ديگر، اثبات مي‌كند كه علم خداوند متعال، ذاتاً با علوم مخلوقيِ بشري متباين است. بر اين اساس، تمام پيش‌بيني‌هاي افعال اختياري در بشر نيز، به ناچار مبدا غير مخلوقي داشته و صرفاً به اِخبار خداوند متعال، از علم خويش باز مي‌گردد.