استفاده از تجزيه هاي چندمتغيره در مطالعه صفات زراعي و مورفولوژيك جمعيت هاي اسپرس (Onobrychis viciifolia Scop)

به منظور بهره گيري از روش هاي تجزيه و تحليل چندمتغيره در بررسي تنوع ژنتيكي، تشخيص روابط بين صفات (مورفولوژيك، زراعي و فنولوژيكي) و تعيين صفات سهيم در توجيه تنوع عملكرد توده هاي اسپرس بومي، آزمايشي با 30 جمعيت اسپرس در قالب طرح بلوك كاملاً تصادفي با 3 تكرار در مزرعه مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي آذربايجان غربي، در شهريور سال 1390 ـ 1391 انجام گرفت. جمعيت هاي بررسي شده از نظر صفات زراعي اختلاف معنا داري داشتند. همبستگي عملكرد علوفه با تعداد شاخه در ساقه اصلي، تعداد برگچه و تعداد ساقه مثبت و با شاخص برداشت برگ و درجه روز از كاشت تا سبز شدن منفي و معنا دار بود. همبستگي ارتفاع بوته با عملكرد علوفه معنا دار نبود، ولي ارتفاع بوته با تعداد برگچه همبستگي معنا داري داشت. تجزيه به مولفه هاي اصلي، براي كليه صفات، 6 مولفه را مشخص كرد كه بيش از 76 درصد از تنوع موجود را توجيه كردند و به ترتيب عامل عملكرد، وزن خشك گياه، حجم بوته، شاخص برداشت برگ، صفات مورفولوژيكي ـ فنولوژيكي و سرعت گل دهي، نام گذاري شدند. بر مبناي نتايج رگرسيون گام به گام، صفاتي نظير تعداد ساقه، ارتفاع بوته و تعداد برگچه بيشترين تنوع عملكرد را توجيه كردند و مي توانند به منزله يك شاخص در گزينش قابل توصيه باشند. تجزيه عليت نيز اثر مستقيم اين سه صفت بر عملكرد علوفه را به ترتيب 716/0، 226/0 و 984/0- برآورد كرد. نتايج نشان دهنده سودمندي كاربرد روش هاي آماري چندمتغيره يادشده در بررسي روابط بين متغيرهاي مختلف كمي در گياه اسپرس است.