گردشگري پايدار از تئوري تا تحقق: يك رويكرد انتقادي

طي چند دهه ي اخير، صنعت گردشگري به يكي از صنايع با اهميت جهان و محركي براي پيشرفت اجتماعي- اقتصادي مبدل شده است، روند صعودي تعداد گردشگران بين المللي نيز چشم انداز روشني را براي اين صنعت در سال هاي آينده به تصوير مي كشد. هم زمان با اهميت يافتن صنعت گردشگري، پيامدهاي زيست محيطي، اقتصادي، سياسي و اجتماعي- فرهنگي آن نيز، بيش از پيش در كانون توجه قرار گرفته است. با وجود پيامدهاي مثبت بسيار، گردشگري اگر به صورت عقلاني برنامه ريزي و مديريت نشود پيامدهاي نامطلوب بسياري نيز در پي خواهد داشت. به منظور به حداقل رساندن پيامدهاي منفي احتمالي، مفهوم گردشگري پايدار مطرح شد كه به معناي ايجاد تعادل ميان سه بعد اقتصادي، زيست محيطي و اجتماعي- فرهنگي توسعه گردشگري است. واقعيت آنست كه با وجود مورد پذيرش قرارگرفتن پارادايم گردشگري پايدار و صدور بيانيه ها و به امضا رسيدن توافقنامه هاي متعدد در سال هاي اخير، در حوزه توسعه گردشگري پايدار فاصله زيادي ميان حرف و عمل وجود دارد و تعداد اندكي از سياست هاي مصوب، به نتايج مورد انتظار منتهي شده اند. در متون علمي مرتبط، به موانع بسياري بر سر راه تحقق اصول گردشگري پايدار اشاره شده است. پژوهش كاربردي حاضر با بهره گيري از مطالعات كتابخانه اي، مراجعه به بانك اطلاعاتي نهادهاي معتبر بين-المللي و تجزيه و تحليل محتوايي مفاهيم و داده هاي ثانويه گردآوري شده، استدلال مي كند ريشه بروز تمامي اين موانع را بايد در دو عامل نهادينه نشدن پايبندي به اصول پايداري در فرهنگ و ارزش هاي اخلاقي افراد جامعه و ناكارآمدي سيستم سنتي سياستگذاري گردشگري جستجو كرد. اين مقاله حركت جوامع به سمت پذيرش پايبندي به اصول پايداري را مستلزم فرهنگ سازي از طريق شيوه هاي رسمي و غيررسمي آموزش و تغيير جهت گيري نظام آموزشي فعلي مي-داند. هم چنين با اين استدلال كه در حوزه گردشگري، ضعف و اجرايي نشدن سياست هاي موجود تا حد زيادي به محدوديت ها و ناكارآمدي ساختار تمركزگراي سنتي سياستگذاري حاكم بر گردشگري بازمي گردد، اين مقاله حكمروايي خوب را به عنوان مفهومي كه يك نظام سياستگذاري كارآمد بايد بر مبناي اصول آن شكل گيرد و يك رويكرد عملي براي حركت به سمت توسعه پايدار گردشگري پيشنهاد مي نمايد.