اختلافات آژانس بين المللي انرژي اتمي با ايران در پرونده هسته اي از ديدگاه حقوق بين الملل

تفسير و قضاوت راجع به دو مقوله «نگراني هاي بين المللي» و «تعهدات بين الملليِ» مرتبط با برنامه هسته اي ايران، ازجمله امور اختلافي بوده كه طرف هاي درگير و ذي نفع، مواضع و ديدگاه هاي متعارض خاص خود را دارند. درحالي­كه مسئله اول، ماهيتاً امري ذهني است و احراز يا انكار آن، تابعي از متغيرهاي غيرملموس عمدتاً سياسي ـ امنيتي است، مسئله دوم اساساً مقوله اي عيني است كه مي توان با درنظرداشتن حقوق بين المللِ قابل اعمال و حقايق اثبات­شده، درمورد آن قضاوت كرد. همواره طرف هاي مقابل ايران با اشاره به «نگراني هاي مشروع جامعه بين المللي»، پايبندي ايران به «تعهدات بين المللي» اش را خواستار شده اند. در مواضع ابرازشده، طرف هاي مقابل ايران بدون شكافتن مباني استدلالي، به طور كلي ضمن تاكيد بر مسئوليت هاي خود در تضمين اجراي تعهدات بين المللي ايران، بر ضرورت پايبندي به الزامات بين المللي اشاره مي ­كنند. درمقابل، ايران ضمن اعلام آمادگي به منظور تعامل در جهت رفع نگراني ها و اتخاذ داوطلبانه اقدامات اعتمادساز، همواره بر اين عقيده بوده است كه در عين التزام به «تكاليف بين المللي»، بر استيفاي كامل «حقوق بين المللي خود، وفق معاهده عدم اشاعه هسته اي» مصر است. در ميان مجموعه اي از ادعاهاي حقوقي، اين نوشتار تلاش دارد كه تنها برخي اختلافات حقوقي عمده ميان ايران و آژانس بين المللي انرژي اتمي به عنوان سازمان بين المللي تخصصي را از منظر حقوق بين الملل معاهدات بررسي كند. در مقاله، اختلافات حقوقي ميان ايران و آژانس در زمينه مسئله احراز عدم پايبندي، گزارش دهي پرونده ايران به شوراي امنيت، تعليق اجراي ترتيبات فرعي و نهايتاً، صلاحيت آژانس در رسيدگي به فعاليت هاي هسته اي غيراعلامي مورد قضاوت حقوقي بين المللي قرار خواهد گرفت.