تحول آراي فلسفي يورگن هابرماس درباره ي نقش دين در حوزه ي عمومي

بعضي از صاحب نظران يورگن هابرماس را برجسته ترين فيلسوف زنده و نظريه پرداز اجتماعي به شمار مي آورند. در عين حال ديدگاه هاي او در مورد نقش دين در حوزه ي عمومي تا حدودي مورد غفلت قرار گرفته است. در اين مقاله، ضمن شرح و توضيح مباني ديدگاه هاي فلسفي اوليه و بعدي هابرماس درباره ي دين، تحول نگرش او به دين همچون يكي از منابع مشكلات دروني مدرنيته و سپس تلقي او از دين همچون منبع اصلي شوق و انگيزه براي پي ريختن زيست جهان فرهنگي ـ اجتماعي مطلوب بررسي شده است. ناديده گرفته شدن مطالعات متاخر هابرماس درباره ي نقش و جايگاه دين در دنياي معاصر مايه ي تاسف است، چراكه پروژه ي متاخر هابرماس في الواقع كوششي است خلاق و مهم براي گذار به فرا سوي فرض هاي سكولار كه وجه بارز بسياري از مطالعات مدرن در مورد دين است. هدف اصلي اين مقاله بررسي انتقادي تفكر فلسفي هابرماس و تحول آراي او درباره ي نقش دين در عرضه ي عمومي است و روش هاي به كار رفته در اين پژوهش، تحليل محتوا و مطالعه تطبيقي افكار هابرماس با تكيه بر رويكرد انتقادي است.