كاركردهاي سياسي «نهاد مرجعيت» از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامي

در نبود احزاب سياسي كارآمد در جامعه ايراني در سال هاي بين انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامي، نهاد مرجعيت با توجه به خاستگاه مذهبي و پايگاه اجتماعي خود در جامعه توانست برخي از كاركردهاي احزاب سياسي را در جامعه برعهده گيرد. هرچند كاركردهاي سياسي نهاد مرجعيت در ايران، برخاسته از خاستگاه مذهبي آن است؛ اما به خودي خود وجهي بارز از فعاليت هاي اين نهاد است. سازوكارهاي اعمال قدرت در نهاد مرجعيت با نهادهاي سياسي فعال در غرب متفاوت است؛ اما اين نهاد در برهه اي از تاريخ سياسي ايران توانسته است كاركردهايي را كه احزاب سياسي در جوامع غربي ايفا مي كنند را برعهده گيرد. هرچند تقليل نقش سياسي نهاد مرجعيت به كارويژه هايي حزبي، هدف اين مقاله نيست و كاركردهاي اين نهاد بسيار فراتر از احزاب سياسي است، اما مي توان با ترسيم چارچوبي درباره فعاليت احزاب در جوامع غربي، فعاليت هاي نهاد مرجعيت را در اين چارچوب بررسي كرد.