در جست‌وجوي ديگري؛بررسي جلوه‌هاي دگربودگي در ادبيات كودك و نوجوان ايران

مفهوم ديگري و ديگرانگي از مفاهيم پيچيده‌ي فلسفي است كه مي‌توان آن را در گستره‌هاي گوناگوني از زندگي انسان چون اجتماع، سياست، اخلاق، ادبيات، آموزش و پرورش و جز آن جست‌وجوكرد.در اين پژوهش، در گام اول، تلاش‌شده انواع ديگرانگيدر نمونه‌اي شامل بيست و هفت اثر داستاني ادبيات كودك و نوجوان ايران، با روش تحليل محتواي كيفي از نوع قياسي و با در پيش‌گرفتن رويكردي توصيفي بررسي‌گردد تا آشكار شود كدام‌يك از انواع ديگرانگي در كتاب‌هاي داستاني كودك و نوجوان ايران بازنمايي‌شده و كدام‌ها مجال جلوه‌گر‌شدن نيافته‌اند. در گام دوم چگونگي بازنمايي اين ديگرانگي‌ها و نوع ارتباط شخصيت‌هاي ديگري با شخصيت‌هاي مركزي داستان‌ها مورد بررسي‌ قرارگرفته‌است. براي رسيدن به اين هدفبراي مطالعه‌ي نمونه‌ها از روش تحليل محتواي تاملي با رويكردي توصيفيتفسيري استفاده‌شده‌است. نتيجه‌ي اين بررسي نشانمي‌دهد در ادبيات كودك و نوجوان ايران صداي ديگري چندان بلند نبوده و حضور او كم‌رنگ است. هم‌چنين كنش ديگري در ارتباط با قطب‌هاي فرادست داستان در بيش‌تر موارد محدود و تابع محدوديت‌هايي است كه به ديگرانگي او برمي‌گردد. با اين‌حال، مواردي از كنش تعاملي، سازنده و هم‌دلانه‌ي خود/ديگري نيز به‌چشم‌مي‌خورد.