آلودگي سرب در تالاب هامون: تفاوت هاي بين‌گونه‌اي ماهيان و استانداردها و رهنمودها براي انسان

تحقیق حاضر، به‌منظور تعیین غلظت عنصر سنگین سرب در آب، رسوبات و ماهیان تجاری تالاب بین­المللی هامون و مقایسه میزان آن با حد مجاز استانداردهای جهانی و مقادیر مرجع انجام گرفت. آنالیز نمونه­ها و اندازه­گیری غلظت سرب به روش جذب اتمی شعله (Atomic Absorption Spectroscopy) با كمك دستگاه 4100Perkin Elmer انجام شد. ماهیان از یك نقطه و آب و رسوبات از سه‌نقطه تالاب هامون صابری جمع­آوری شدند (زمستان 1386). میانگین غلظت سرب در عضله گونه­های آمور (Ctenopharyngodon idella)، كپور معمولی (Cyprinus carpio)، فیتوفاگ (Hypophthalmichthys molitrix)، شیزوسیپریس (Schizocypris altidorsalis) و سفیدك (Schizothorax zardunyi) به ترتیب 32/0، 39/0، 35/0، 72/0 و 81/0 میلی­گرم بر كیلوگرم و در كلیه به ترتیب 74/0، 79/0، 74/0، 76/0 و 83/0 میلی­گرم بر كیلوگرم برآورد شد. غلظت سرب آب در ایستگاه­های اول، دوم و سوم به ترتیب 40/0، 41/0 و 42/0 میلی‌گرم بر لیتر و غلظت سرب رسوبات در ایستگاه­های مذكور به ترتیب 83/0، 15/1 و 21/1 میلی­گرم بر كیلوگرم تعیین شد. نتایج آنالیزهای آزمایشگاهی نشان داد كه بین غلظت سرب كلیه و عضله ماهیان موردبررسی همبستگی معنی­داری وجود ندارد (14/0=r). به‌طوركلی غلظت سرب كلیه (77/0 میلی‌گرم بر كیلوگرم) بیشتر از غلظت سرب عضله (52/0 میلی‌گرم بر كیلوگرم) بوده و تفاوت بین این دو به لحاظ آماری معنی­دار است (001/0P<). غلظت­های سرب گونه­های آمور، كپور معمولی، فیتوفاگ زیر محدوده پیشنهادی توسط سازمان غذا و داروی آمریكا (FDA)، سازمان بهداشت جهانی (WHO)، سازمان خواروبار و كشاورزی سازمان ملل متحد (FAO)، حد قابل‌پذیرش تركیه (TAL)، وزارت كشاورزی، شیلات و غذای انگلستان (UK (MAFF)) و انجمن بهداشت ملی و تحقیقات پزشكی استرالیا (NHMRC) هستند، اما غلظت سرب گونه­های شیزوسیپریس و سفیدك بالاتر از حد WHO و TAL قرار دارند. نتایج نشان داد غلظت سرب آب بین ایستگاه­های سه‌گانه تفاوت آماری نداشتند اما بین غلظت­های سرب رسوبات ایستگاه­های سه‌گانه تفاوت آماری معنی­داری وجود داشت.