مطالعات ميان رشته اي و تكثر­ روش­ شناختي برخي ملاحظات و پيشنهادها

Interdisciplinary Studies and Methodological Plurality: Some Considerations and Suggestions

گذر از رشته به ميان رشته، علاوه بر كثرت گرايي معرفت شناختي، دلالت بر نوعي كثرت گرايي روش شناختي نيز دارد. آن گاه كه امكان برداشت هاي متنوع و غيراختصاصي امري بديهي فرض مي شود و ميان رشتگي شكل مي گيرد، ابزار روش نيز متغير و دگرگون مي شود. از اين نظر، ميان -رشتگي حاوي دو تغيير مهم در نظام معرفت است: از يك سو مرزهاي ادعايي يا تصوري هر رشته يا دانش خاص از سوي مفاهيم و متغيرهاي رشته يا دانش ديگر در نورديده مي شود؛ و از سوي ديگر، روش هاي پژوهش و آموزش نيز از يك رشته به رشته ديگر مهاجرت مي كنند. اما اين دو تغيير، اگر با مبنايي محكم و معيارهايي از پيش تدوين شده صورت نگيرد به جاي اثربخشي، به آشفتگي ذهني و آشوب روشي منجر مي شود. اين مقاله گذر از رشته به ميان رشته را با عطف توجه به دو چالش بالا و با نگاه به پيامدهاي آن در جامعه علمي ايران، به بحث مي گذارد.

Transition from discipline to interdisciplinary studies, in addition to epistemological plurality, signifies a kind of methodological plurality. Where the possibility of various and unspecialized perceptions is taken for granted and interdsciplinarity emerges, methods and tools are transformed as well. In this regard, interdisciplinarity involves two important changes in the system of knowledge: on the one hand, the claimed or imagined borderlines of a specific discipline or field are crossed by the concepts or variables of another discipline or field; on the other hand, the methods of research and study migrate from one discipline to another discipline. However, if these two changes do not occur based on firm foundations and predetermined criteria, they will result in mental and methodological confusion instead of effectiveness. The present article examines transition from discipline to interdisciplinary studies while taking into account the two challenges mentioned above and considering the outcomes of this transition in the scientific society of Iran.