مطالعه تنوع ژنتيكي، قابليت توارث و روابط همبستگي مرتبط با خسارت به سرخرطومي برگ (Hypera postica Gyll) در ژرمپلاسم يونجه (Medicago sativa L)

به منظور تعيين همبستگي بين صفات مختلف زراعي و مطالعه روابط بين آن­ها به كمك تجزيه رگرسيون، 46 جمعيت يونجه زراعي موجود در ژرم­پلاسم مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه بوعلي­سينا در سال 1391 مورد مطالعه قرار گرفتند. تجزيه واريانس براي صفات مختلف معلوم كرد كه تفاوت جمعيت­ها براي صفات عملكرد علوفه خشك و تعداد لارو در سطح احتمال 1 درصد معني­دار بود. . ضرايب همبستگي ژنوتيپي عملكرد تر علوفه با مقدار سبزينه برگ (اسپاد) (**952/0)، ارتفاع بوته در زمان ده درصد گلدهي با عملكرد تر علوفه (**987/0)، درصد ماده خشك با عملكرد تر علوفه (**942/0-)، عملكرد علوفه خشك با ارتفاع بوته در زمان ده درصد گلدهي (*676/0) و درصد ماده خشك (*896/0) رابطه معني­دار داشتند. تجزيه همبستگي فنوتيپي نشان داد كه يك همبستگي مثبت و معني­داري بين درصد خسارت و تعداد لارو (**767/0r = )، يك همبستگي منفي معني­داري بين درصد ماده خشك با عملكرد علوفه­ تر (**450/0-r = ) ولي رابطه منفي با عملكرد علوفه خشك (**424/0r = ) وجود دارد. رگرسيون گام به گام براي عملكرد علوفه تر به عنوان متغير تابع نشان داد كه عملكرد علوفه خشك، درصد ماده خشك، ارتفاع بوته در مرحله ده درصد گل­دهي و تعداد لارو به ­ ترتيب وارد مدل شدند و با ضريب تبيين تجمعي 29/89 درصد، بيشترين تغييرات عملكرد علوفه تر را توجيه نمودند. همچنين بيشترين و كمترين درصد وراثت ­پذيري به ­ترتيب متعلق به صفات تعداد لارو و عملكرد علوفه خشك بود. جمعيت ناراگامت (شماره 30) با عملكرد علوفه خشك بالا و تعداد لارو و نيز درصد خسارت نسبتاً كم در بين جمعيت­ها، به عنوان جمعيت مطلوب و مقاوم پيشنهاد مي­شود.