نظريۀ اخلاق‌شناختي ارسطو؛ سنتزي از آموزه‌هاي افلاطون و پروتاگوراس

Aristotle’s Ethical Theory: a Synthesis of Platonic and Protagorean Doctrines Fatemeh Seyfollahi

ارسطو در اخلاق غايت‌نگر خود، به‌منظور ترسيم فضايي براي عمل و قواعدي براي رفتار، به پژوهش در فضيلت‌هاي انساني مي‌پردازد. فضيلت‌هايي كه او در اخلاق نيكوماخوس توصيف مي‌كند، خصلت‌هايي هستند كه در جامعۀ آن روز آتن فضيلت به شمار مي‌روند. در اين مقاله نشان داده شده است كه اين مؤلفۀ اخلاق ارسطو تا حد زيادي از انديشۀ پروتاگوراس تأثير پذيرفته است. از سوي ديگر، ارسطو با تأثيرپذيري از افلاطون، اين فضيلت‌ها را نه از آن‌رو كه آنها را حاصل قرارداد و به‌تبع آن نسبي مي‌داند، بلكه چون آنها را حاصل كاركرد عقل براي كشف و ايجاد امور اخلاقي و قوانين مي‌داند، مي‌پذيرد. بدين ترتيب، رويكرد اخلاقي ارسطو را مي‌توان سنتزي دانست از آموزه‌هاي پروتاگوراس كه با شعار انسان‌معياري اخلاق را حاصل قرارداد مي‌داند و آموزه‌هاي افلاطون كه با طرح نظريۀ مُثل مبناي اخلاق را در آسمان‌ها و غيرقراردادي مي‌داند.

In his teleological ethics, Aristotle investigates moral virtues in order to present practical moral rules. What he describes in Nicomachean Ethics as virtues are characteristics which in his age Athenians considered as virtues. In this paper, we have shown that this aspect of Aristotle's ethics roots in Protagoras. On the other hand, inspired by Plato, Aristotle considers such virtues as products of intellect in discovering and inventing moral rules. Therefore, contrary to Protagoras, for Aristotle, moral rules are not relativistic and conventional. Thus, we can take Aristotelian Ethics as a synthesis of Platonic ethics, which seeks moral rules in the heavens and considers it as an unconventional product, and Protagorean ethics, which considers morality as a product of convention.