مقايسه تركيب‌هاي شيميايي اسانس و آناتومي برگ گونه Mentha x piperita L. در دو مرحله رويشي و گلدهي

گياه نعنا فلفلي Mentha x piperita L. از مشهورترين دورگه هاي تيره نعنا (Lamiaceae) است كه در صنايع دارويي و غذايي كاربرد فراواني دارد. هدف از اين تحقيق بررسي كمي و كيفي اسانس و نيز ويژگي هاي تشريحي اپيدرم برگ اين گونه در مراحل مختلف نموي است. در اين تحقيق سرشاخه­هاي گياه از قطعه گياهان دارويي باغ گياه شناسي ملي كشور در دو مرحله رويشي (خرداد) و گلدهي (مرداد ماه) جمع آوري گرديد و همزمان با مقايسه شواهد آناتوميكي، كميت و كيفيت اسانس گياه نيز مورد ارزيابي قرار گرفت. اسانس نمونه ها با استفاده از روش تقطير با آب (طرح كلونجر) استخراج و براي شناسايي تركيب هاي متشكله اسانس از دستگاه هاي گاز كروماتوگرافي (GC) و گاز كروماتوگراف متصل شده به طيف سنج جرمي (GC/MS) استفاده گرديد. در مجموع تعداد ۳۲ تركيب در اسانس گياه در مراحل مختلف نموي شناسايي گرديد و ميزان اسانس در فاز رويشي از بالاترين مقدار (31/2 درصد) برخوردار بود. مهم­ترين ماده موثره اسانس ها نيز به‌ترتيب مربوط به كارواكرول ، لينالول و گاماترپينن بود كه ميزان كارواكرول در فاز رويشي از بيشترين ميزان (65 درصد) ولي دو تركيب ديگر در فاز گلدهي  به‌ترتيب به حداكثر مقدار خود يعني 6/12 و 2/7 درصد افزايش نشان داد. در بررسي­هاي آناتومي نيز مشخص گرديد كه با نزديك شدن گياه به فصل گلدهي، ضخامت كلانشيم افزايش ولي قطر كرك­هاي غده اي كاهش يافت. بنابراين با توجه به تاثير شگرف شرايط محيطي و زمان هاي نموي گياه بر كميت و كيفيت مواد موثره اسانس، لازم است با توجه به نوع بهره برداري، زمان برداشت اندام‌ها در زمان و فصل مناسب انجام پذيرد.