تعيين ضريب كيفيت امواج كدا در پهنه شمال باختري فلات ايران

جذب امواج لرزه‌اي در هر منطقه از متغيرهاي مهم در شناخت درون زمين و از عوامل تأثير‌گذار در خطر ناشي از رخداد زمين‎لرزه هاي بزرگ است.ويژگي‌هاي جذب امواج‌لرزه‌اي به عوامل مختلفي از جمله لرزه‌خيزي، پيچيدگي‌هاي زمين‌ساختيو ويژگي‎هاي محيط انتشار امواج هر منطقه مرتبط است. شمال باختري ايران از مناطق مهم جمعيتي و اقتصادي كشور است كه پيشينه لرزه‌خيزي آن نشان از فعاليت شديد اين ناحيه دارد. يكي از اهداف اين مطالعه برآورد ضريب كيفيت و چگونگي جذب امواج حاصل از زمين‌لرزه در اين منطقه است. دراين مطالعه از تعداد بيش از13000زمين‌لرزه ثبت شده در شبكه مركز لرزه‌نگاري كشوري (IRSC) و شبكه ملي لرزه‌نگاري باند پهن ايران (INSN) در گستره طول جغرافيايي43 تا 50 و عرض جغرافيايي 36 تا 40 درجه، براي برآورد جذب امواج لرزه­اي استفاده‌شده‌است. ضريب كيفيت امواج كدا برآورد شده به‌طور ميانگين از رابطه بسامدي QC=147(±1.09)×f 1.08(±0.01) پيروي مي‌كند. مقادير برآورد شده ضريب كيفيت در منطقه مورد مطالعه نشان مي‌دهد بيشتر نواحي منطقه مورد بررسي از ديد جايگاه زمين‌ساختي و لرزه‌زمين‌ساختي از جمله مناطق فعال به شمار مي‌‌آيند. رابطه ضريب كيفيت براي گسل شمال‌تبريز و نواحي پيرامون آن از جمله آتشفشان سهند Qc=49.00×f1.32 برآورد شده است كه كاهيدگي به مراتب بيشتري از نواحي ديگر دارد كه اين نشان‎دهنده ناهمگني بالا و جريان گرمايي گوشته بالايي در پهنه فعال و لرزه‌خيز گسل شمال تبريز و نواحي پيرامون آن است. همچنين بيشترين مقدار بسامدي ضريب كيفيت مربوط به ايستگاه زنجان و كمترين ميزان آن مربوط به ايستگاه تبريز است.در مقايسه نتايج حاصل از اين پژوهش با مطالعات صورت گرفته براي ديگر مناطق ايران و جهان ضريب كيفيت كم و جذب زياد برآورد شده به دور از انتظار نيست و وجود نواحي كم سرعت از مطالعات پيشين را كه در اين ناحيه صورت گرفته تأييد مي‌كند. تغييرات جانبي (Q0) برآورد شده نيز همخواني بسيار مناسبي با واحد‌هاي زمين‌ساختي بزرگ مقياس در منطقه نشان داد.