قابليت‌ها و فرصت‌هاي نظريه‌پردازي اسلامي ـ ايراني روابط بين‌الملل

اين مقاله در پي تبيين اين مسيله است كه قابليت‌ها و فرصت‌هاي نظريه‌پردازي اسلامي- ايراني روابط بين‌الملل در ايران كدامند؟ براي پاسخ به اين پرسش، ابتدا «قابليت‌ها» و «فرصت‌ها»ي موجود مورد تبيين قرار گرفته‌ و هدف از «نظريه‌پردازي» روشن شده است. قابليت‌هاي نظريه‌پردازي ابتدا به دو دسته قابليت‌هاي نظري تاريخي و قابليت‌هاي نظري عملي روزآمد تقسيم شده‌اند. قابليت‌هاي نظري تاريخي عبارتند از: 1. آموزه‌هاي ايران باستان در زمينه روابط بين ملت‌ها؛ 2. تجارب تاريخ تمدن اسلام و ايران؛ 3. منبع غني ادبيات فارسي. قابليت‌هاي نظري عملي روزآمد عبارتند از: 1. امكان بازخواني قرآن، سنت و سيره ايمه شيعه؛ 2. امكان دستيابي به دانش و تخصص مورد نياز؛ 3. ژيوپليتيك ايران. فرصت‌هاي نظريه‌پردازي اسلامي - ايراني روابط بين‌الملل عمدتاً تابع شرايط هستند و به تناسب زمان تغيير مي‌كنند؛ فرصت‌هاي موجود به سه دسته به شرح زير تقسيم شده‌اند: 1. شرايط بين‌المللي در حال گذار؛ 2. امكان طرح نگرش‌ها و مكاتب جديد؛ 3. گفتمان انقلاب اسلامي. اما نظريه‌پردازي ايراني – اسلامي مي‌تواند با سه هدف صورت گيرد: 1. فهم واقعيت‌ها و مسايل روابط بين‌الملل. 2. واكنش به سياست‌ها و اقدامات ساير بازيگران براي حفظ و تامين منافع. 3. كنش و مواجهه فعالانه در نظام بين‌الملل به‌منظور تغيير جهت‌ها و ساختارها.