ارزيابي فرآيند درماني كودكان مبتلا به تنبلي چشم در غربالگري تنبلي چشم سال 1391 در مشهد

Process Evaluation of Therapy in Children with Amblyopia Detected in ‘Amblyopia Prevention Program – 2012’, Mashhad City

مقدمه و اهداف برنامه غربالگري تنبلي چشم خردسالان از برنامه‌هاي جاري نظام سلامت كشور است. هدف پژوهش حاضر ارزيابي فرايند درمان كودكان مبتلا به تنبلي چشم تشخيص داده‌شده در برنامه غربالگري و ارزشيابي نتايج بدست آمده  بود. مواد و روش ها در اين مطالعه به همه مراكز بينايي‌سنجي مرجع برنامه كشوري غربالگري تنبلي چشم شهر مشهد مراجعه شد تا اطلاعات و مستندات مربوط به همه كودكان مبتلا به تنبلي چشم شناسايي‌شده در برنامه غربالگري سال 1391 گردآوري شود. رضايت آگاهانه والدين كسب و با ايشان مصاحبه شد. حدت بينايي و عيوب انكساري كودكان اندازه‌گيري شد. از 168 كودك مبتلا به تنبلي چشم شناسايي‌شده در برنامه غربالگري، 71 كودك در مراكز بينايي‌سنجي پرونده داشتند. يافته ها از والدين 66 كودك كه براي شركت در پژوهش رضايت داشتند، براي 58 نفر (88%) آگاه‌سازي از اهميت درمان به‌موقع انجام شده بود و 57 نفر (87%) طي يك سال پس از تشخيص و شروع درمان، 1 تا 4 جلسه پيگيري درمان داشتند كه در آن جلسات حدت بينايي و شماره چشم كودك ثبت شده اما اثر درمان بر زندگي روزمره كودك و كيفيت زندگي هيچ كودكي سنجيده نشده بود. حدود  63.6% از والدين در مواجهه با موانع پيروي از درمان براي رفع آن مورد راهنمايي بينايي‌سنج قرار گرفته بودند. بالغ‌بر 90% از پرونده‌ها فاقد مستندات مربوط به ارائه خدمات آگاه‌سازي، آموزش و راهنمايي براي رفع موانع درمان بودند. يك سال پس از شروع درمان حدت بينايي 66.6% از كودكان كاملاً و 10.6% نسبتاً اصلاح‌شده و در 22.8% نفر تغييري نكرده بود. نتيجه گيري در نبود دستورالعمل و الزام براي ثبت اطلاعات دسترسي بيماران، شمار قابل‌توجهي از كودكان شناسايي‌شده در برنامه از پيگيري محروم مانده‌اند. با طراحي برگه‌هاي ثبت داده و دستورالعمل براي ارائه خدمات درماني و پايش و ارزشيابي، سطح پوشش خدمات بخصوص در حيطه‌هاي آگاه‌سازي والد – كودك و رفع موانع درمان، مي‌تواند ارتقاء يابد.

Background and Aim: National screening program on amblyopia in preschoolaged children is one of the current health programs in Iran. The present study aimed to evaluate the process of visual therapy and its effectiveness in amblyopic children detected in this program. Materials and Methods: In the current study, all optometric centers in Mashhad city as referral centers in the national program were visited to collect information and documentations regarding children with amblyopia diagnosed in 2012. Informed consent of parents was acquired and then they were interviewed. Also, visual acuity and refractive error of children was measured. From among 168 children with amblyopia diagnosed in 2012, 71 could be accessed through their files. Results: From among 66 parents who agreed to participate, 58 (88%( had been informed of the importance of early intervention by optometrists, and 57 (87%( had 1 to 4 followup visits during the first year after diagnosis and commencement of intervention, through which their visual acuity and refractive error status were documented. However, none were checked for any effect of treatment on daily activities and quality of life. About 63.6% of parents had received counseling from optometrists regarding solving problems of compliance with treatment. About 90% of the files contained no documentation whatsoever on efforts to provide parental awareness, as well as to monitor or guide parents for solving compliance problems. Within a year from the beginning of therapy 66.6% of children completely recovered and 10.6% partially recovered from amblyopia. Visual acuity was not changed in the other children (22.8%) Discussion: In the absence of guidelines and obligations for documentation of patient information, a considerable portion of children diagnosed to have amblyopia were missed for further followup. Designing therapeutic guidelines and frameworks may help increase program coverage, especially in terms of parental awareness and alleviation of compliance problems.