تحليل الگوي رشد شهر تهران با رويكرد بوم شناسي سيماي سرزمين

امروزه كلان شهرها با دربرگرفتن حجم عظيمي از جمعيت به نقاط كانوني توليد و مصرف بدل شده اند. اين مسئله از يك سو دلايل رشد و توسعه سريع اين كلان شهرها و مناطق حاشيه آنها را فراهم آورده و از سوي ديگر، مخاطراتي را در زمينه نحوه و چگونگي اين توسعه در برابرشان قرار داده است. بدون شناخت و برنامه ريزي دقيق، كلان شهرها در پيامدهاي منفي خود در حوزه هاي محيط زيست، منابع طبيعي، سلامت انساني و ابعاد اجتماعي و اقتصادي زندگي شهري غرق خواهند شد. بنابراين، پايش الگوهاي فضايي- زماني رشد شهري داراي اهميتي حياتي براي برنامه ريزي شهري و توسعه پايدار، به ويژه در كشورهاي در حال توسعه است. هدف اصلي اين مطالعه، بررسي تغييرات فضايي- زماني الگوي كاربري/ پوشش اراضي در كلان شهر تهران و پيرامون آن در چهار دهه گذشته با استفاده از سنجش از دور و رويكرد بوم شناسي سيماي سرزمين است. براي توليد نقشه هاي كاربري/ پوشش اراضي از تصاوير ماهواره اي لندست استفاده شده است. تحليل الگوها نيز در قالب رويكرد بوم شناسي سيماي سرزمين و با استفاده از متريك هاي فضايي انجام گرفته است. نتايج نشان مي دهد كه بيشترين افزايش در اراضي ساخته شده رخ داده است و فرايند فضايي- زماني رشد شهري در كلان شهر تهران و پيرامون آن شامل سه مرحله اصلي تشكيل هسته اوليه رشد شهري، پخشايش و هم گرايي است. به عبارتي ديگر، رشد شهري در منطقه با شكل گيري هسته هاي رشد شروع شده و به مرور با رشد اين هسته ها، در پيرامون آنها لكه هاي شهري جديدي شكل گرفته است. اين لكه ها در امتداد هسته هاي اصلي شهري به رشد خود ادامه داده و بسياري از آنها به هم پيوسته و تشكيل لكه هاي شهري بزرگ تري را داده اند.