قرآن، طبيعت و حقوق آن از منظر دو تفسير فقهي شيعه و سني

عناصر طبيعت، موجودات (گياهان و حيوانات) و مناسبات زيستيمتعادل بين آنها تشكيل‌دهنده طبيعت است. خداوند متعال اين سرمايه غني را به بشر ارزاني داشته تا انسان‌ها و موجودات ضمن بهره‌مندي از آن، به عمران و آباداني زمين همت گمارند و بستر زيست‌گاهي مناسب براي همه موجودات باقي بماند. از اين رو حق استفاده از آن را بايد از مصاديق مهم حقوق بشر دانست. قرآن كريم در آموزه‌هاي توصيفي و حتي دستوري خود بر مصونيت طبيعت و منابع طبيعي و تعادل زيست محيطي از هر گونه تجاوز، تعدي و فساد در آن تأكيد ورزيده است و بر اين اساس، تجاوز و تعدي به طبيعت را فساد در زمين دانسته كه عذاب اخروي و مسؤوليت دنيوي را در پي خواهد داشت. در اين مقاله ضمن شناسايي عناصر كليدي تشكيل‌دهنده‌ طبيعت و محيط زندگي انسان در قرآن، آيات مربوط به هر دو گستره را با روش تفسيري مفسرين فقهي اماميه و اهل سنت با رهيافت‌هايي از كتاب «فقه‌القرآن راوندي» و «الجامع قرطبي» ارائه و با تأكيد بر روابط عميق بين انسان و مناسبات انسان‌ها با طبيعت، فرضيه مسؤوليت اخلاقي، مدني و كيفري متجاوز به حقوق طبيعت را در حقوق اسلام اثبات مي‌نماييم.