استدلال‌هاي شيب لغزنده: مطالعه موردي ديدگاه‌هاي‌ هاف لافوليت

استدلال‌هاي شيب لغزنده از جمله ابزارهاي پر كاربردِ ارزيابي در اخلاق هستند. صورت بندي ساده‌ي اين استدلال‌ها چنين است: 1) اگر فعل x را مجاز بدانيم و اجازه انجام آن را بدهيم، آنگاه چنين تجويزي به تدريج به انجام فعل y خواهد انجاميد. 2) فعل y اخلاقاً فعلي نادرست است. 3) فعل x را نبايد مجاز دانسته و اجازه انجام آن را بدهيم (نتيجه). فيلسوفان اخلاق درباره‌ي ساختار دقيق، شكل‌هاي گوناگون و اعتبار اين نوع استدلال‌ها سخن‌هاي بسيار گفته‌اند. يكي از فيلسوفان اخلاق در دوره‌ي معاصر كه در اين باب به پژوهش و اظهار نظر پرداخته، ‌هاف لافوليت است. او معتقد است مؤلفه‌ي اصلي اين استدلال‌ها كه در مقدمه اول آن‌ها وجود دارد اما به آن تصريح نمي‌شود و يا از آن غفلت مي‌شود «احتمالِ» وقوعِ تالي آن‌هاست، لذا بايد قيدِ «احتمال» در نتيجه‌ي اين استدلال‌ها ذكر شود. ذكر نكردن «احتمال» در نتيجه ي استدلال، نوعي غفلت و از نظر ما مغالطه است، و از سوي ديگر ذكر كردن آن، قدرت اقناع كنندگيِ استدلال را از بين مي‌برد. از نظر وي در صورتي كه قيد «احتمال»در استدلال ذكر شود، به طور قطع استدلال، استدلال شيب لغزنده خواهد بود ،اما به جهت وجود قيدِ احتمال، به لحاظ منطقي استدلالي نامعتبر است و اگر قيد «ضرورت» ذكر شود، استدلال معتبر خواهد بود، اما ديگر استدلالِ شيب لغزنده نيست و «استدلال استقراييِ صريح» يا «استدلال علّيِ صريح» خواهد بود كه به لحاظ منطقي هر دو معتبرند. نوشتار حاضر ضمن معرفي ديدگاه‌هاي‌ هاف لافوليت در اين خصوص، نقاط ضعف ديدگاه‌هاي وي را بيان كرده و از اين موضع دفاع خواهد كرد كه با رعايت شرايطي چند، اين استدلال‌ها مي‌توانند معتبر بوده و در مباحث اخلاقي به كار گرفته شوند.