جابه جايي و تداوم اساطير در قالب كرامات صوفيان

اسطوره ها نيرومند و پايدار هستند، مي توانند با تغيير شكل در سخت ترين شرايط نيز به حيات خود ادامه دهند و در قالبي ديگر زنده و فعال بر جاي بمانند. بسياري از مسائل تصوف نظير آداب و رسوم، قصه ها و داستان هاي متون ادبي عرفاني، از اسطوره گرفته شده­اند يا اسطوره در آنها به­گونه اي تاثير نهاده است. وجود اساطير كهن در برخي آداب صوفيه، نشانه سازواري و انسجام اين انديشه ها با تعاليم صوفيه است. به­منظور تبيين سازواري اسطوره با مباحث عرفاني، كاركرد و شيوه هاي تداوم آن را در متون عرفاني زبان فارسي تا پايان قرن هشتم بررسي كرده ايم. نتيجه اين پژوهش نشان مي دهد انديشه هاي اسطوره اي؛ نظير نجات بخشي، اشه و تقدس عناصر آب و آتش، متناسب با چارچوب انديشه هاي عرفاني، در قالب كرامات صوفيان به حيات خود ادامه داده­اند. ساختار كتب مقامات عرفا نيز مبتني بر اسطوره نجات بخشي است. آيين هاي آشناسازي نيز به­صورت گذر آزموني صوفيان از آب يا آتش و در قالب كرامت جابه جا شده است. اهميت پير، قطب و ابدال نيز شكلي از جابه جايي اسطوره در قالب كرامات است.