بررسي روابط بين عملكرد و اجزاي عملكرد دانه در جمعيت هاي نيمه خواهري علف باغ (Dactylis glomerata) تحت شرايط بدون تنش و تنش خشكي

اين پژوهش با هدف بررسي روابط بين صفات عملكرد و اجزاي عملكرد دانه در گونه علف باغ (Dactylis glomerata) انجام شد. بدين منظور تعداد 25 فاميل نيمه­خواهري حاصل از پلي­كراس 25 ژنوتيپ والدي در دو محيط رطوبتي (شاهد و تنش خشكي) در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه صنعتي اصفهان مورد بررسي قرار گرفت. نتايج تجزيه هم­بستگي صفات نشان داد كه عملكرد دانه در هر دو شرايط بدون تنش و تنش خشكي با بيشتر صفات هم­بستگي مثبت و معني­داري داشت، به­طوري كه بيشترين هم­بستگي را در شرايط بدون تنش با وزن دانه در خوشه (**96/0) و در شرايط تنش خشكي با تعداد دانه در بوته (**89/0) نشان داد. همچنين طول و عرض برگ پرچم به­ترتيب هم­بستگي مثبت و معني­دار *41/0 و *39/0 در شرايط بدون تنش و هم­بستگي مثبت و معني­دار *46/0 و *44/0 در شرايط تنش خشكي را با عملكرد دانه نشان دادند. نتايج تجزيه به عامل­ها بيان­گر آن بود كه براي اصلاح عملكرد دانه علاوه بر عوامل اندازه سيستم توليد مثلي و صفات فنولوژي، عامل ويژگي برگ پرچم بايد در نظر گرفته شود. با انجام تجزيه رگرسيون در شرايط بدون تنش و تنش خشكي صفات وزن دانه در خوشه، تعداد دانه در خوشه و تعداد دانه در بوته وارد مدل شدند كه در مجموع به­ترتيب 98 و 96 درصد از تغييرات عملكرد دانه را توجيه كردند. تجزيه ضرايب مسير براي عملكرد دانه نشان داد كه در شرايط بدون تنش خشكي صفات وزن دانه در خوشه و تعداد دانه در بوته و در شرايط تنش خشكي صفات تعداد دانه در بوته و وزن هزار دانه بيشترين اثر مستقيم را بر عملكرد دانه داشتند. به­طور كلي از نتايج اين پژوهش براي شناسايي ارتباطات ژنتيكي بين اجزاء عملكرد دانه و افزايش كارايي گزينش در روش­هاي مبتني بر انتخاب غير مستقيم مي­توان سود جست.