بررسي مقايسه اي حجيت قاعده لطف از منظر ملااحمد نراقي و استاد جعفر سبحاني

يكي از قواعدي كه در علم كلام از آن بحث مي شود، قاعده لطف است. اين قاعده در اصطلاح كلامي عبارت است از گونه اي رفتار و فعل كه علي رغم فقدان اضطرار و الزام، مطيع را به طاعت نزديك و از سرپيچي دور مي كند. تشخيص مصاديق و لزوم وجوب آن بر خداوند را قاعده لطف مي نامند. اهميت اين قاعده به حدي است كه پس از قاعده حسن و قبح عقلي مهم ترين قاعده كلامي عدليه محسوب مي شود. يكي از مسائل غامض در اين حوزه، معيار تشخيص مصاديق و انطباق آنها با قاعده لطف است كه سبب اختلاف نظر محققان در اين باب شده است. ملااحمد نراقي، به عنوان يكي از دانشمندان و متكلمان برجسته جهان تشيع، تشخيص قطعي اين قاعده را به علت فقدان احاطه بشر ناممكن مي داند، در حالي كه جعفر سبحاني، از دانشمندان و متكلمان معاصر، تشخيص قطعي آن را به علت حجيت يقين انسان معتبر مي شمارد. در اين مقاله مي كوشيم پس از بررسي و موشكافي دقيق قاعده لطف، به بررسي مقايسه اي مقدمات استدلال و نتايج ديدگاه اين دو شخصيت كلامي در اين زمينه بپردازيم.