بررسي نقوش پارچه هاي ساماني

از قرن سوم تا پنجم هجری ایرانیان خالق آثار غنی و گران­بهایی بودند؛ دورانی كه آن را رنسانس ایرانی نامیده­اند. بازه­ی زمانی مورد مطالعه در این پژوهش، دوران سامانی می­باشد. خراسان بزرگ در دوره­ی سامانی مركز فرهنگ ایران به شمار می­آمد و سامانیانی كه خود كانون عمده­ی نوزایی ایران بودند، به همراهی یكدیگر تمدنی را رقم زدند كه سیمای فرهنگ ایرانیان ماندگار شد. در این دوران هنر پیشرفت چشمگیری داشت و شكوفایی پارچه­بافی را در خراسان و به­ویژه در نیشابور به همراه داشت.هدف از انجام این تحقیق بررسی نقوش پارچه در این دوره­ی تاریخی و شناساندن قسمت كوچكی از فرهنگ غنی ایرانیان می­باشد.سوالات این پژوهش شامل:1)ویژگی­های نقوش پارچه­های مورد استفاده در دوره­ی سامانی چگونه بوده­اند؟ 2) تلفیق دو فرهنگ اسلامی و ایرانی چه تاثیری در نقوش پارچه­های این دوره داشته است؟ 3) كاربرد پارچه­های منقوش مصرفی این دوره چه مواردی بوده است؟روش تحقیق به صورت تاریخی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه كتابخانه­ای صورت گرفته است. تعداد 2نمونه از پارچه­های سامانی،14نمونه از آثار سفالی برجای مانده از دوران سامانی، یك مورد پارچه و نیز 6نمونه از دیوارنگاره­های دوران سغدی و یك نمونه پارچه، در جهت بررسی پارچه­های دوران سامانی مورد بررسی قرارگرفته و نقوش بر اساس نوع انسانی، حیوانی و گیاهی طبقه بندی شده­اند. نتایج حاكی از آن است كه در دوره­ی سامانی عنصر قرینه در نقوش، حضور پررنگ­تر نقوش هندسی و گیاهی و سپس نقوش جانوری و انسانی، حضور نقش گیاهی اسلیمی، استفاده از عنصر درخت زندگی در تركیب با نقوش حیوانی، تقابل نقوش حیوانی، ترسیم نقوش حیوانی و انسانی از روبه­رو، استفاده از خط كوفی، اهمیت به حاشیه­ی پارچه و هم­چنین تاثیر و تداوم پارچه­بافی دوران ساسانی را شاهد هستیم