استفاده از الگوي دو مرحله اي براي توصيف تسهيم ماده خشك بين برگ و ساقه ارقام سويا (Glycine max L.)

در گياهان زراعي، توزيع ماده خشك بين برگ و ساقه در طول دوره رويشي از يك الگوي دو قسمتي پيروي مي كند، در مقادير كمتر ماده خشك كل، بخش عمده­اي از ماده خشك توليد شده به برگ اختصاص مي­يابد، ولي در مقادير بالاي ماده خشك كل، بخش كمي از ماده خشك به برگ­ها اختصاص مي­يابد. هدف از اين آزمايش محاسبه ضرايب اين الگوي دو قسمتي به­منظور توصيف تسهيم ماده خشك بين برگ­ها و ساقه سويا در شرايط آبياري مطلوب و ارزيابي پايداري اين ضرايب تحت تاثير رقم و تراكم بوته بود. براي اين منظور دو آزمايش در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان در سال­هاي 1385 و 1391 اجرا شد. در آزمايش اول بذر رقم سحر به مدت­هاي مختلف فرسوده شده و سپس كشت شدند. در آزمايش دوم دو رقم سويا (سحر و كتول) در چهار تراكم (15، 30، 45 و 60 بوته در مترمربع) كشت شدند. وزن خشك برگ و ساقه هر 10 روز يك بار اندازه گيري شدند. از مرحله سبز شدن تا مرحله شروع پرشدن دانه، الگوي دو قسمتي براي تسهيم ماده خشك بين برگ­ها و ساقه­ها مشاهده شد. در مقادير كمتر وزن خشك كل، به ترتيب 59 و 41 درصد از ماده خشك توليد شده به برگ­ها و ساقه­ها اختصاص يافت، اما در مقادير بيشتر ماده خشك، به ترتيب 48 و 52 درصد ماده خشك توليد شده به برگ­ها و ساقه­ها اختصاص يافت. مقدار متوسط 132 گرم در مترمربع ماده خشك در نقطه چرخش بين دو مرحله سبزشدن تا مرحله شروع پرشدن دانه تعيين گرديد. در ارقام و تراكم­هاي مختلف از نظر الگوي دو قسمتي توزيع ماده خشك اختلاف معني داري وجود نداشت و اين الگو توصيف خوبي از تغييرات را نشان داد، بنابراين، تسهيم ماده خشك بين برگ­ها و ساقه تا مرحله توقف توليد برگ در ساقه اصلي از الگوي دو قسمتي پيروي مي­كند.