اثر ميان مدت تناوب هاي زراعي بر عملكرد دانه ذرت (Zea mays L.) و گندم (Triticum aestivum L.) و ويژگي هاي خاك

اثر ميان مدت تناوب زراعي بر عملكرد دانه گندم رقم شيراز و ذرت هيبريد سينگل كراس 704 و ويژگي هاي خاك در زميني به مساحت 200 هكتار در دانشكده كشاورزي دانشگاه شيراز در يك آزمايش پنج ساله (1389 تا 1394) در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با چهار تكرار مورد ارزيابي قرار گرفت. تيمارهاي آزمايشي شامل هشت نوع تناوب زراعي (1- آيش كامل (نكاشت)، 2- كشت مداوم ذرت-گندم، 3- تناوب گندم با يونجه، 4- تناوب ذرت با يونجه، 5، 6، 7 و 8- آيش در يك، دو، سه و چهار فصل از ده فصل رشد) بودند. نتايج نشان داد كه بيشترين عملكرد دانه گندم (7706 كيلوگرم در هكتار) و علوفه تر ذرت (82140 كيلوگرم در هكتار) هنگامي به­دست آمد كه يونجه در تناوب حضور داشت. آيش نيز تاثير مثبتي بر عملكرد هر دو گياه داشت كه براي گندم تا چهار و براي ذرت تا دو فصل آيش، اثر مثبت مشاهده­شد. كشت مداوم ذرت-گندم به دليل سطح بالاتر شوري خاك و محتواي كمتر نيتروژن، فسفر، روي، آهن، مس و منگنز، نسبت به تناوب با يونجه يا نظام­هاي بيشتر از دو فصل آيش، باعث كاهش معني­دار عملكرد گندم و ذرت در طول آزمايش شد. تناوب­هاي گندم و ذرت با يونجه با بهبود محتواي نيتروژن، فسفر، آهن و منگنز خاك، با افزايش عملكرد دانه گندم و علوفه تر ذرت همراه بود. محتواي عناصر كم­مصرف خاك در نظام­هاي همراه با آيش بالاتر بود و همين عامل مي­تواند دليل افزايش و يا ثبات عملكرد دانه گندم و علوفه تر ذرت در اين تيمارها باشد. نتايج اين آزمايش نشان داد كه تناوب با يونجه يا آيش دو تا سه فصل براي ذرت و چهار فصل براي گندم، با بهبود حاصلخيزي خاك، بيشترين عملكرد دانه گندم و علوفه تر ذرت را توليد كرد.