ارزيابي كيفيت محيط در محله هاي تاريخي شهرها (مطالعه موردي: محله نفرآباد شهرري)

شهرها پديده­اي پويا و زنده­اند كه سلامتي ساكنان و حفظ بقاي آن­ها نيازمند كيفيت مطلوب محيط شهري است. كيفيت مطلوب محيط شهري، از عوامل مختلفي تاثير مي­پذيرد كه از ميان آن­ها به طور عمده مي توان عوامل كالبدي- فضايي، زيست محيطي، اجتماعي و فرهنگي را نام برد كه هريك از آن­ها متشكل از معيارهاي متعددي هستند. سنجش كيفيت محيط شهري و همچنين ارزيابي وضعيت سكونت ساكنان محله­هاي شهري را مي توان يكي از مهم ترين معيارهاي سنجش دستيابي به اهداف برنامه ريزي شهري به­شمار آورد. محله­هاي تاريخي شهري به عنوان بخشي از مهم ترين مكان هاي شهر، حساسيت ويژه اي را براي دست اندركاران شهري ايجاد مي كنند؛ زيرا علاوه­بر داشتن ارزش هاي نهفته و تاريخي، در اين مكان ها گاه شرايطي فراهم مي شود كه در آن، افراد با محيطي ناسازگار مواجه مي شوند. براين­اساس، برنامه ريزي و مديريت كيفيت محيط هاي مسكوني شهري در اين محدوده ها، اهميت بسيار دارد. اين پژوهش كه توصيفي- تحليلي و از لحاظ هدف كاربردي است، به سنجش كيفيت محيط شهري در يكي از قديمي­ترين محله هاي شهرري به نام نفرآباد مي­پردازد. داده هاي مورد نياز اين پژوهش به­صورت ميداني و به روش پرسشنامه اي جمع­آوري شده است. حجم نمونه براساس فرمول كوكران، 262 نفر است كه با روش نمونه گيري تصادفي انتخاب شده­اند. نتايج نشان مي دهد اين محله تاريخي، با توجه به معيارهاي مختلف كيفيت محيط شهري، وضعيتي نابسامان دارد. به طوركلي، فرسودگي زياد بافت اين محله، در نزول شاخص هاي كيفيت زندگي آن موثر است، اما علي رغم پايين­بودن كيفيت محيط كالبدي- فضايي، زيست محيطي و محيط سكونت، شاخص هاي اجتماعي و فرهنگي به­دليل تداوم حضور بخشي از ساكنان بومي و تلاش هاي محله اي در ارتقاي هويت همسايگي، وضعيت مطلوب تري را نشان مي دهد. هرچند رسيدگي­نكردن به فضاي كالبدي محله و پايين­بودن ارزش زمين و مسكن، به جذب مهاجران كم درآمد و افزايش جرم­خيزي در محله منجر شده است.