«مرگ خود و مردن ديگري»: روايت دو فرهنگ عرفي/ عقيدتي- معنوي (كاوشي در نظريه اجتماعي، نهج البلاغه، مثنوي معنوي)

چه معنايي براي مرگ مي توان تصور كرد؟ مردن را چگونه بايد فهميد؟ با مرگ خود و مردن ديگري در لحظه سرنوشت محتوم و مختوم چگونه مواجه مي شويم؟ اينها سوالاتي وجودي هستند به قدمت تاريخ زيستن بشريت. به اين معنا و به عبارتي ديگر، ما براي زيستني معنامند، خود نيازمند مواجهه اي معنامند و البته درست با مرگ خود و مردن ديگري هستيم. از اين حيث فرهنگ است كه ساختارهاي معرفتي وجودي براي تكوين زيست جهاني معنامند از اين دست را فراهم مي سازد، تا من ـ تو ـ او بهتر بتوانيم با چنين رخداد وجودي، فرهنگي و اجتماعي مواجه شويم. آشكار است كه منبع تغذيه اين تكوين همانا روايت هاي فرهنگي از مرگ و مردن است كه علم و دين و عرفان ممثل آن اند؛ علم ممثلي است براي فرهنگ عرفي و دين نيز ممثلي است براي فرهنگ شرعي و عرفان نيز ممثلي است براي فرهنگ معنوي. ازاين رو، اين مقاله با طرح چند پرسش مشخص در پي كاويدن چنين روايتي از طريق سه سرمتن (علمي ـ ديني ـ ادبي) است: الف) مرگ و مردن خود/ ديگري در متن عرفي نظريه اجتماعي مرگ با چه نشانه هاي فرهنگي و آثار اجتماعي وصف شده است؟ ب) مرگ و مردن خود/ ديگري در متن شرعي نهج البلاغه با چه نشانه هاي عقيدتي و آثار معرفتي ـ وجودي وصف شده است؟ ج) مرگ و مردن خود/ ديگري در متن ادبي مثنوي معنوي با چه نشانه هاي معرفتي و آثار عقيدتي ـ وجودي وصف شده است؟