جريان شناسي باطن گرايي در تفاسير اسلامي

از نخستين دوران نگارش تدوين تفاسير، تفسيرهاي گوناگوني از قرآن كريم با رويكردهاي متفاوت شكل گرفته اند. در اين ميان، تفسير باطني و جريان باطنيه كه بر ابعاد دروني و باطني وحي الهي تاكيد داشته اند و گاه ابعاد ظاهري آن ها را ناديده مي گرفتند، قابل تامل است. يكي از ويژگي هاي مهم قرآن كه در منابع روايي اماميه و اهل سنت نيز بر آن تاكيد شده ، مقوله ي «ظهر و بطن» است؛ بدين معنا كه افزون بر معناي ظاهري و لغوي واژگان، معناي ژرف و پنهان تري نيز در عبارات وحي نهفته است كه فهم آن ها نياز به شناخت خاص و اتخاذ ملاك هاي ويژه اي دارد. اين نوشتار ضمن نگاهي گذرا به موضوع باطن در قرآن و چيستي آن براساس شواهد نقلي و نشان دادن ديدگاه هاي عمده در خصوص جايگاه معاني باطني آيات و رابطه ي آن با معاني ظاهري، درصدد است به تحليل و ارزيابي آن ها بپردازد و در نهايت، به اين نتيجه رسيده است كه ديدگاه صحيح، ديدگاهي است كه معاني باطني و معاني ظاهري را از حيث اهميت و اعتبار، هم سان يكديگر بداند.