كاركرد تخصصي عكس در دوره پهلوي اول (عكاسي به مثابه ابزاري براي احراز هويت و شناسايي مجرمين)

از زمان ورود دوربين به ايران در دوره محمدشاه و به خصوص در عصر ناصري، عكاسي به صورت فني شاهانه در خدمت سلاطين قاجاري قرار گرفت تا اين كه در دوره مشروطه، صنعت عكاسي از انحصار دربار خارج گرديد و به ميان مردم رفت، البته شواهد متعدد حاكي از آن هستند كه روند عمومي شدن عكاسي از دوره پيشامشروطه آغاز شده بود اما انقلاب مشروطه در اين روند جهش بزرگي ايجاد نمود. به رغم عمومي شدن عكاسي، تا اوايل قرن چهاردهم شمسي، عكاسي كاربرد تخصصي نداشت و بيشترين حجم تصاوير به عكس­هاي يادگاري اختصاص داشت تا اينكه با اجباري شدن الصاق عكس به برگه­هاي احراز هويت مجرمين، گذرنامه، شناسنامه و مدارك تحصيلي در دوره پهلوي اول، پرتره پرسنلي كه گونه جديدي در صنعت عكاسي به شمار مي آمد، جاي خود را در فرهنگ جامعه ايراني باز نمود. اين نوشتار تلاش مي­كند تا با بررسي اسناد و مدارك و كتب تاريخي، به اين پرسش پاسخ گويد كه از چه زماني عكاسي در ايران، كاركردي ويژه در احراز و تشخيص هويت پيدا نمود؟ يافته­هاي اين پژوهش نشان مي­دهد كه عموميت يافتن عكس­هاي پرسنلي، در اواخر قرن سيزدهم، در دوره احمدشاه و در زمان حضور سوئدي­ها در نظميه و ژاندارمري ايران صورت پذيرفت و در اوايل قرن چهاردهم و دوره پهلوي اول ادامه يافت زيرا در دوره پهلوي اول، اخذ مدارك رسمي و اسناد هويتي و به ويژه دريافت شناسنامه و مدارك نظام وظيفه، اجباري گرديد كه در نهايت موجب رواج عكس پرسنلي در ايران شد.