بررسي آثار عوامل موثر بر شكاف توليد در اقتصاد ايران

An Investigation of Economic Factors Affecting Output Gap in Iran Economy

با توجه به جايگاه توليد در اقتصاد، نوسانات آن بر بخش‌‏ها و عاملان اقتصادي تاثير بسزايي داشته، از اين رو شناخت علل ايجاد ادوار تجاري از اهميت بالايي برخوردار است. لذا در پژوهش حاضر به استخراج ادوار تجاري و بررسي نحوه و اندازه تاثير چرخه‏‌هاي متغيرهاي تقاضاي كل در ايجاد ادوار تجاري در اقتصاد ايران براي دوره 1393-1338 پرداخته شده است. در اين راستا ابتدا با فيلتر هودريكپرسكات و سپس مدل ماركوف سوئيچينگ به استخراج و بررسي ادورا تجاري پرداخته شده كه نتايج حاكي از عدم تقارن در چرخه‏‌هاي توليد در ايران داشته، نتايج احتمالات رژيم‌هاي رونق و ركود نيز نشان از آن دارد كه چرخه‌‏هاي ركود نسبت به چرخه‏‌هاي رونق هرچند با شدت كم، از احتمال بالاتر برخوردار بوده و در دوره طولاني‏‌تر اتفاق افتاده‌‏اند. در ادامه با استفاده از شاخص‌‏هاي مورد نظر و استفاده از آزمون عليت هيسائو به بررسي رابطه چرخه‏ متغيرهاي طرف تقاضا و ادوار تجاري پرداخته شده است. نتايج نشانگر آن است كه سه متغير مصرف، سرمايه‏‌گذاري و مخارج دولت، همگي متغيرهايي هم‏زمان و هم جهت با ادوار تجاري بوده و رابطه عليت هر سه متغير با ادوار تجاري دو طرفه بوده است. اما تراز تجاري متغيري موخر و خلاف جهت ادوار تجاري بوده و عليت تنها از سمت تراز تجاري به سوي ادوار تجاري وجود دارد.

Due to the importance of production in economy, its volatility affect economic sectors and agents significantly. Therefore, understanding the causes of business cycles is very important. Thus, this study extracted business cycles and investigated the effects of aggregate demand variables cycles in business cycle and the size of this effects in Iran’s economy over 19592014. For this purpose, first HodrickPrescott filter and then Markovswitching model are used to extract and examine the business cycles. The results showed asymmetry in the production cycles in Iran’s economy. The results of the regime of recession and expansion probability also revealed that although with less intensity, cycles of recession are more probable compared to expansion cycles, and have happened in longer period. Then, using the relevant indicators and Hsiao's causality tests, we focused on the relationship of demand side variables cycle with business cycles. The results indicated that the three variables including consumption, investment and government spending were all leading and coincident to business cycles. There was a twoway causality relationship between all three variables and the business cycles. However, balance of trade was found to be lagging and noncoincident to business cycles. It was also found that the causality runs only from balance of trade to business cycles.