تاملاتي در تاريخ نگاري فارسي در دوره عثماني

آل عثمان يا عثمانيان در اواخر قرن سيزدهم ميلادي/هفتم قمري از يك اميرنشين محلي در غرب آناتولي به تدريج به يك دولت مستقل و سپس به يك امپراتوري جهاني تبديل شدند. اگرچه در دولت عثماني، سنت تاريخ نگاري با تاخير زياد پديد آمد، اما بعد از تكوين، سير تكاملي پيدا كرد، به گونه اي كه به يكي از جريان هاي مهم تاريخ نگاري در جهان اسلام تبديل شد. تاكنون درباره شكل گيري و روند تكامل تاريخ نگاري عثماني پژوهش هاي متعددي صورت گرفته است. بااين حال، جايگاه و ابعاد تاريخ نگاري فارسي در شكل گيري تاريخ نگاري عثماني هنوز به صورت همه جانبه بررسي نشده است. يكي از دلايل اين امر عدم تصحيح و انتشار شمار زيادي از آثار تاريخ نگاري فارسي است. چنانكه هنوز تصحيح منقحي از هشت بهشت بدليسي در دست نيست. البته در سال هاي اخير تعدادي از آثار فارسي در ايران و تركيه تصحيح و منتشر شده است. با انتشار اين آثار، زمينه و مجال مناسبي براي بررسي جايگاه و ابعاد تاريخ نگاري فارسي در عثماني پديد آمده است. پرداختن به تاريخ نگاري عثماني به ويژه براي ما ايرانيان از آن حيث كه موجب شناخت بهتر و بيشتر تاريخ نگاري ايران مي شود، نيز داراي اهميت زيادي است، زيرا تاريخ نگاري عثماني از همان آغاز شكل گيري و نيز در مرحله اوج و كمال خود تاحد زيادي وامدار زبان فارسي، عناصر ايراني و الگوهاي تاريخ نگاري ايران بود. پژوهش حاضر درباره اين پرسش ها شكل گرفته است: تاريخ نگاري عثماني در چه شرايط تاريخي شكل گرفت؟ در شكل گيري آن چه عوامل و عناصري نقش داشتند؟ جايگاه و ابعاد تاريخ نگاري فارسي در عثماني چگونه بود؟ پژوهش حاضر با روش تاريخي و رويكرد توصيفي- تحليلي و با استفاده از منابع و مآخذ به پرسش هاي مزبور پاسخ مي دهد.