سنگ‌زايي و پهنه زمين‌ساختي مجموعه بازالت- تراكيت- ريوليت واقع در اسپيلي (جنوب سياهكل، شمال ايران): شواهدي از ماگماتيسم دوگانه ريفتي قاره‌اي در البرز

Petrogenesis and tectonic setting of an basaltTrachyteRhyolite suite in the Spilli area (south of Siahkal), north of Iran: evidences of continental riftrelated bimodal magmatism in Alborz

مجموعۀ سنگ‌هاي آتشفشاني منطقه اسپيلي كه شامل بازالتتراكيتريوليت به سن كرتاسه بالايي هستند، در دامنه شمالي البرز و در جنوب شهرستان سياهكل (خاور گيلان) برونزد دارند. از ديدگاه زمين‌شيميايي، اين مجموعه جزء سري انتقالي تا آلكالن است. همبستگي منفي P2O5، CaO و Al2O3 و همبستگي مثبت Rb و Th با SiO2 نشان‌دهنده رخداد جدايش بلورين است. همبستگي منفي Sr با Y و Sr/Zr با Sr، همبستگي منفي CaO/Al2O3 با SiO2 و همچنين، آنومالي‌ منفي Sr، Ba و Eu نشان مي‌دهد كه جدايش بلورين پلاژيوكلاز نقش بسزايي در سنگ‌زايي (پتروژنز) مجموعه سنگ‌هاي منطقه اسپيلي داشته است. شواهد زمين‌شيميايي نشان مي‌دهند كه سنگ‌هاي بازيك ويژگي‌هاي بازالت‌هاي كافت درون‌قاره‌اي دارند. همچنين، سنگ‌هاي فلسيك جزء سنگ‌هاي فلسيك گروه A1 هستند و در پي جدايش بلورين ماگماي بازالتي در يك محيط غيركوهزايي پديد آمده‌اند. اين ماگماتيسم همانند ماگماتيسم دوگانه (بايمودال) در مناطق كافت درون‌قاره‌اي است.

The spilli volcanic rocks suite consisting of Basalt Trachyte Rhyolite with upper Cretaceous, outcrop in the northern part of Alborz and south of Siahkal area (east of the Guilan province). Based on geochemical data, the studied suite attributed to transitional to alkali series. Negative correlation of Al2O3, CaO, P2O5 and positive correlation of Rb and Th versus SiO2 reveal the occurrence of fractional crystallization process. Also, the negative correlation of Sr versus Y, Sr/Zr versus Sr and CaO/Al2O3 versus SiO2 show that fractionation of plagioclase has played an important role in petrogenesis of the spilli Suite. The hypotheses is supported by the negative anomalies of Eu, Ba and Sr. The overall geochemical evidences indicate that the basic rocks belong to intracontinental rift zone whereas the felsic rocks are classified as A1 type derived from parent basaltic magmas via fractional crystallization in an anorogenic setting. The studied magmatism share many similarities with bimodal magmatism in continental rift zones.