روش شناسي هنر اسلامي

نياز به روش شناسي در عرصه علوم اسلامي ـ ازجمله هنر اسلامي ـ امري ناگزير است كه داوري و قضاوت درباره چيستي هنر اسلامي و پرسش هاي نظري درباره آن را ممكن مي كند. انديشمندان در اين عرصه به روش هاي گوناگوني توجه كرده و هر يك بر اساس روشي خاص به اين مقوله نگريسته اند؛ به طوري كه استفاده از روش هاي فراوان، نتايج متفاوتي را به همراه داشته و بعضي تعارض ها و اختلافات در داوري چيستي هنر اسلامي مبتني بر اين مسئله مهم بوده است. ازجمله اين روش ها در عرصه هنر اسلامي كه انديشمندان، از آن بهره برده اند دو روش پديدارشناسي و تاريخي نگري است. پديدارشناسي روش شناختي تحت تاثير فلسفه هوسرل از راهكارهاي مهم در شناخت هنر اسلامي است كه در دهه هاي اخير مورد استفاده هنرشناسان و دين پژوهان خاورشناس قرار گرفته است. اين روش در كنار تاريخي نگري، به ترتيب بهره مند از دو جريان فلسفي، پديدارشناسي هوسرل و فلسفه تاريخ هگل هستند. هر يك از اين روش ها، به زوايا و جنبه هاي خاصي از چيستي هنر اسلامي اشاره دارند و از نقاط ضعف و قوت نسبت به يكديگر برخوردارند. در اين مقاله افزون بر بررسي امكان شناخت هنر اسلامي از اين دو منظر، به كاربرد، اهميت و برتري شيوه پديدارشناسي بر تاريخي نگري پرداخته شده است.