تاملي بر مناسبات ايلخانان و مماليك در قرن هشتم هجري

در سراسر دوران ايلخانان، چگونگي ارتباط با مماليك مسالهاي جدي بود. اهميت راهبردي قلمرو مماليك و نقش ويژهاي كه درياي مديترانه به اين مناطق بخشيده بود؛ مغولها را از ابتداي آمدن هولاكو به اين مناطق كشانيد؛ آنان جزيره و بخشي از شام را به سرعت متصرف شدند. برتري مماليك در عين جالوت موجب شد كه ايلخانان راهبرد نظامي و اقتصاد غارتي را در مقابله با مماليك در پيش گيرند؛ راهبرد نظامي آنها چندان قرين موفقيت نبود. بنابراين، ايلخانان جانشين غازان با واقعگرايي و بهرهگيري از آمادگي رقيب سعي بر آن نمودند كه راهبرد سياسي و فرهنگي را جايگزين راهبرد نظامي كنند و به جاي تقابل، تعامل با مماليك را در دستور كار قرار دهند. نوشتار حاضر، ضمن بررسي دو دسته عوامل بازدارنده و هموار كننده مناسبات مسالمتآميز دو دولت در اين عهد، زمينهها و چگونگي اين دگرگوني تاكتيكي را مورد كنكاش قرار ميدهد. حاصل تحقيق حاكي از اين است كه در پرتو شرايط ساختاري كه هر دو حكومت ايلخانان و مماليك با آن مواجه بودند ميان دو دشمن ديرين، پيمان صلح منعقد شد و دو حكومت مسلمان به همگرايي رسيدند.