نقش دلايل ژنتيكي در دعاوي اثبات نسب

در دو دهه اخير آزمايش‏هاي ژنتيك به‏عنوان يكي از ادله اثبات در دعاوي نسب، مورد توجه قرار گرفته است؛ بدين جهت تبيين اعتبار علمي‏‏ و حقوقي آن، ضرورت خاصي دارد‏‏. شناخته‏شده‏ترين ‏‏آزمايش‏ها ‏‏در موضوع اثبات نسب، آزمايش تجزيه گروه‏هاي خوني و آزمايش DNA است‏‏ و مورد اخير ‏قطعيت واعتبار علمي‏‏ بيشتري دارد. با توجه به اطميناني كه از نتايج آزمايش DNA حاصل مي‏‏شود، اين سؤال مطرح است كه آيا مي‏‏توان با استناد به آزمايش مزبور حكم به اثبات نسب داد؟ برخي تمايل به اين نظريه دارند كه آزمايش ژنتيك در عرض ادله ديگر نظير اماره فراش قرار مي‏‏گيرد و مي‏‏تواند مثبت نسب باشد. با اين سؤال فرعي نيز مواجه هستيم كه مراجعه به آزمايش ژنتيك در دعوي اثبات نسب در بين چه كساني قابل اتكا و اعتناست؟ يافته مقاله حاضر اين است كه آزمايش ژنتيك نمي‏‏تواند به خودي خود و مستقلاً در اثبات نسب مورد مراجعه قرار گيرد. نتيجه آزمايش ژنتيك همواره ايجاد علم نمي‏‏كند؛ متعلق علم حاصل از آزمايش ژنتيك، با متعلق علم قاضي به وجود نسب از دو جنس هستند و در نتيجه، فرض تعارض نتيجه آزمايش با علم قاضي منتفي است. اين آزمايش در دقيق‏ترين ‏‏حالت مي‏‏تواند رابطه خوني را اثبات كند؛ حال ‏آن كه ‏‏ نسب يك رابطه حقوقي است و بدون وجود شرايط اماره فراش نمي‏‏توان به آزمايش ژنتيك براي وجود نسب اعتنا كرد. در صورت وجود امارَه فراش، اين اماره است كه نسب را اثبات مي‏‏كند نه آزمايش ژنتيك. به همين دليل، در موارد تحقق اماره فراش، مراجعه به آزمايش ژنتيك براي اثبات برخي دعاوي فرعي مانند احتمال عوض شدن نوزادان مي‏‏تواند راه‏گشا باشد.