تاملي بر فرآيند نوسنگي شدن در منطقه ي جنوب شرق درياي مازندران و فلات مركزي ايران

در شماره ي 4 مجله ي پژوهش هاي باستان شناسي ايران مقاله اي تحت عنوان «نوسنگي و نوسنگي شدن در سرزمين هاي پست شرق مازندران بر اساس بررسي هاي باستان شناختي» منتشر شده است كه موضوع مورد بحث و برخي مفاهيم به كار رفته در آن مقاله، دستاويز نگارش مقاله ي حاضر شده است. نويسندگان مقاله ي مزبور بر اساس حضور محوطه هاي ميان سنگي هم چون غارهاي علي تپه، هوتو، كمربند و كميشان و شناسايي تعدادي محوطه ي نوسنگي از طريق بررسي در اطراف اين غارها، فرآيند نوسنگي شدن در منطقه ي جنوب شرق درياي مازندران را بومي تلقي كرده و بدون توجه به داده هاي معيشتي، صرفاً بر اساس پراكنش محوطه هاي فراپارينه سنگي و نوسنگي در منطقه و تغيير در فناوري دست افزارهاي سنگي حاصل از كاوش هاي صورت گرفته در محوطه هاي غاري، به مطالعه ي چنين فرآيندي در منطقه ي جنوب شرق درياي مازندران دست يازيده اند. مفاهيم مقاله ي مورد بحث هم چون نوسنگي شدن، تئوري نوانتشارگرايي، بومي بودن فرآيند نوسنگي شدن در منطقه و طريقه ي مطالعه ي فرآيند گذار از فراپارينه سنگي به نوسنگي در اين مقاله به بوته ي نقد گذاشته شده و سپس بر اساس تئوري نوانتشارگرايي و داده هاي موجود به تبيين فرآيند نوسنگي شدن در منطقه ي جنوب شرق درياي مازندارن پرداخته شده است. داده هاي موجود براي مطالعه ي فرآيند نوسنگي شدن منطقه ي جنوب شرق درياي مازندران از كاوش هاي غارهاي علي تپه، كمربند، هوتو و كميشان و كاوش محوطه ي نوسنگي بي سفال سنگ چخماق در حاشيه ي شمالي دشت كوير ايران، حاصل شده است و نگارندگان با مرور داده هاي معيشتي، استقراري و اقليمي در منطقه ي جنوب شرق درياي مازندران به اين نتيجه دست يافته اند كه بر اساس داده هاي موجود فرآيند نوسنگي شدن در منطقه به صورت برون زا بوده و سبك زندگي نوسنگي از منطقه ي شرق هلال حاصلخيزي به منطقه معرفي شده است. با اين حال دانش ما در زمينه ي نحوه ي مهاجرت افراد يا ايده و همچنين برهم كنش ميان مردمان كشاورز تازه رسيده به منطقه با شكارچيان-گردآرونده خوراك بومي منطقه اندك است