زمينه هاي اجتماعي و فكري انديشه اغتنام فرصت در رباعي هاي فارسي

تمايل ذاتي انسان به شاد زيستن و برخورداري از آرامش درون در رباعي هاي فارسي به صورت آموزه هايي اخلاقي متجلي شده است؛ چنانكه اين آموزه همواره يكي از مضامين تعليميِ اصلي و محوري در اين قالب شعري بوده است. پژوهنده در اين جستار با تامل در رباعي هاي مشهورترين رباعي سرايان ايراني تا قرن هشتم هـ. ق. كوشيده است، ضمن بررسي كيفيت و تمايز بازتاب اين آموزه‎ها در آثار آنان با ريشه يابي پشتوانه هاي اجتماعي و فكري انديشه دعوت مخاطب به اغتنام فرصت، تساهل و شادي طلبي، تاثر اين انديشه را از اوضاع اجتماعي و فكري جامعه دريابد. بر اساس يافته هاي اين پژوهش، آموزه هاي اخلاقي رباعي سرايان ايراني در اين خصوص، ضمن تاثيرپذيري عميق از اوضاع اجتماعي و جريان­هاي فكري و سياسي، با وجود شباهت به انديشه اصالت لذت در طرز تلقي از معناي شادي و آرامش و راهكارهاي دستيابي به آن، پشتوانه‎هاي فكري عميق و مستقل از مكتب اصالت لذت (اپيكوريسم) دارد. پشتوانه هايي كه در نوع ­يني و نگرش انسان شناسانه آنان ريشه دارد.